Kıdem tazminatı hesabının doğruluğu iki değişkene bağlıdır: gerçek hizmet süresi ve giydirilmiş brüt ücret. SGK kayıtları ile fiilî çalışma arasındaki fark ya da bordroda görünen ücretin elden ödenen tutarın altında kalması, hesabı kökten değiştirir. Bu rehber, 4857, 5510, 6331 ve 7036 ekseninde, dosyanın delil eksikliği nedeniyle zayıflamasını önlemeye odaklanır.
Hizmet süresi neden eksik görünür
Uygulamada sürenin kısa görünmesinin başlıca sebepleri, işe giriş bildirgesinin geç verilmesi, aralarda çıkış-giriş yapılması, farklı işyeri sicil numaralarına bölünmüş çalışma ve alt işveren değişiklikleridir. Hizmet dökümü ile fiilî başlangıç tarihi uyuşmuyorsa, kıdem alacağı talebinden önce hizmet tespiti ihtiyacı doğar.
Ücretin gerçek tutarını gösteren kayıtlar
- Banka hesap hareketleri: maaş yatırma açıklamaları ve düzenli tutar farkları
- Yol, yemek, prim, ikramiye gibi süreklilik arz eden ödemelere ilişkin kayıtlar
- İşyeri yazışmaları, görev tanımı ve terfi bildirimleri
- Aynı işyerinde benzer pozisyondaki emsal ücret araştırması için meslek odası ve sendika bilgileri
Arabuluculuk görüşmesine hazırlıksız gitmeyin
7036 uyarınca işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Buradaki en kritik nokta, tutanağa yazılanların sonraki yargılamayı etkilemesidir. Talep kalemleri belirsiz bırakıldığında ya da anlaşma metni tüm alacakları kapsayacak genişlikte imzalandığında, sonradan açılacak dava için hareket alanı daralır. Görüşmeye, kalem kalem hesaplanmış bir alacak tablosuyla gidilmesi gerekir.
İş sağlığı ve güvenliği dosyalarının yan etkisi
6331 kapsamında tutulan eğitim kayıtları, risk değerlendirme raporları ve işe giriş sağlık raporları, çoğu zaman fiilî çalışma tarihini gösteren bağımsız belgelerdir. Aynı şekilde vizite kâğıtları, iş kazası bildirimleri ve devamsızlık tutanakları, feshin gerçek sebebini ortaya koyar. Bu evrak, tazminat dosyasında çoğu kez tanıktan daha güçlüdür.
Zamanaşımı ve fesih tarihi ilişkisi
Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret nitelikli alacaklar bakımından zamanaşımı süreleri farklıdır ve fesih tarihine göre değişen bir düzenleme geçmişi vardır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, fesih tarihini ve bildirim şeklini kesin olarak belirlemek, ardından hangi kaleme hangi sürenin uygulanacağını tespit etmektir.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma biçiminiz, işveren değişiklikleri ve fesih gerekçeniz hesabı ve süreleri değiştirebileceğinden, kendi kayıtlarınızla birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.