İş kazası dosyalarında en belirleyici belgeler, olaydan sonraki saatlerde oluşur. Kaza anında düzenlenmeyen tutanak, sonradan aynı ikna gücüyle üretilemez; bildirimler zamanında yapılmadığında ise olayın iş kazası niteliği bile tartışmaya açılır. Aşağıdaki çerçeve, 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ekseninde ispat hazırlığına odaklanır.
Olay Anında Doğan Kayıtlar
Kazanın hemen ardından oluşan kayıtlar, taraf beyanlarından bağımsız oldukları için ayrı bir ağırlık taşır. Bu kayıtların bir kısmı işveren, bir kısmı sağlık kuruluşu, bir kısmı ise kolluk nezdinde bulunur.
- İş yeri kaza tutanağı; düzenlenme saati ve imzalayanlarla birlikte
- İlk müdahalenin yapıldığı sağlık kuruluşuna ait kayıtlar ve sevk evrakı
- Kolluk tarafından tutulmuş tutanak ve varsa olay yeri incelemesi
- Kamera kayıtları; üzerine yazma süresi dolmadan talep edilmiş olmalıdır
- Vardiya çizelgesi, puantaj ve o gün iş yerinde bulunanların listesi
Bildirim Zincirinin İzini Sürmek
Kazanın kuruma bildirilip bildirilmediği, bildirilmişse hangi içerikle bildirildiği dosyanın seyrini etkiler. Bildirimde olayın anlatım biçimi ile sonradan ileri sürülen savunma arasındaki çelişkiler, çoğu zaman en güçlü dayanaklardan birini oluşturur. Bildirim hiç yapılmamışsa, bu eksiklik de başlı başına bir tespit konusudur.
Kusur ve Maluliyet Değerlendirmesine Hazırlık
Sorumluluğun paylaştırılmasında; risk değerlendirmesinin yapılmış olup olmadığı, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin kayıtları, kişisel koruyucu donanımın teslim belgeleri ve makinenin bakım geçmişi belirleyici olur. Bu belgeler işverende bulunduğundan, davanın erken aşamasında bunların dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir. Sağlık boyutunda ise tedavi sürecinin kesintisiz belgelenmesi, kalıcı etkilerin değerlendirilmesinde önem taşır.
Dava Öncesi Kontrol
- Tanık listesi hazırlanırken, olayı doğrudan görenler ile duyanların ayrıştırılması
- Talep kalemlerinin; tedavi gideri, kazanç kaybı ve destekten yoksunluk başlıkları altında ayrı gösterilmesi
- Aynı olaydan doğan ceza soruşturması varsa dosya numarasının izlenmesi
- Arabuluculuk zorunluluğunun, talebin türüne göre ayrıca değerlendirilmesi
Her iş kazası dosyası, olayın gerçekleştiği ortam ve tarafların konumuna göre farklı bir ispat stratejisi gerektirir. Bu genel anlatım, olayın hemen ardından alınacak hukuki desteğin yerini tutmaz.