Mobbing iddiaları, işçilik alacağı davalarından farklı bir kanıt ve usul mantığına sahiptir. 7036 sayılı Kanun ile getirilen dava şartı arabuluculuk, bu dosyalarda çoğu zaman doğru uygulanmaz; çünkü talebin hukuki niteliği belirlenmeden başvuru yapılır ve sonrasında dosya usulden geri döner.
Önce Talebin Niteliğini Belirleyin
Mobbing tek bir dava türü değildir; iddiadan doğan talepler farklı hukuki temellere oturur.
- Haklı nedenle fesih sonrası kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları.
- Kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat.
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün ihlaline bağlı talepler.
- Ayrımcılık iddiası varsa 4857 kapsamındaki özel tazminat kalemleri.
Bu ayrım önemlidir: işçi alacağı ve işe iade nitelikli talepler bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Talep manevi tazminata odaklandığında ise kapsam tartışmalı hâle gelebilir. Uygulamadaki güvenli yaklaşım, kapsamda olduğu tereddütsüz kalemler için arabuluculuğa başvurmak ve son tutanağı dosyaya eklemektir.
Kamu Görevlisiyseniz Yol Tamamen Ayrılır
İş mahkemesi hattı, iş sözleşmesiyle çalışanlar içindir. Memur statüsünde çalışan bir kişinin mobbing iddiası idari yargıda, idarenin hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası ekseninde ele alınır ve buradaki başvuru usulü ile süreler bambaşkadır. Kurum içi şikâyet, ihbar hatları veya genel başvuru kanalları ise hak arama süresini koruyan resmî başvurular değildir; bunları dava yolunun yerine geçen adımlar sayarak beklemek en sık görülen kayıptır.
Arabuluculuk Sürecini Boş Geçmemek
- Başvuru, karşı tarafın doğru unvan ve adres bilgisiyle yapılır; işveren ile alt işverenin ayrı ayrı gösterilmesi gerekebilir.
- Toplantıya gidilmeden önce talep kalemleri rakamsallaştırılır; belirsiz talep, anlaşma ihtimalini de dava aşamasını da zayıflatır.
- Anlaşmama hâlinde son tutanağın içeriği kontrol edilir; tarafların ve talep kalemlerinin eksik yazılması sonradan sorun çıkarır.
- Son tutanak tarihinden itibaren dava açma süresi işlemeye başlar; bu tarih takvime ayrıca işlenir.
Delil Zinciri: İddiadan Kanıta
Mobbing iddiasında tek bir olay değil, süreklilik ve sistematiklik gösterilir. Bu nedenle tarih sıralı bir olay günlüğü, kurum içi yazışmalar, görev değişikliği yazıları, izin ve rapor kayıtları, tanık listesi ve varsa sağlık başvurularının kronolojisi birlikte sunulmalıdır. Ses veya görüntü kaydı gündeme geldiğinde, kaydın elde ediliş biçimi hukuka uygunluk tartışması doğurabileceğinden, ayrı bir değerlendirme yapılmalıdır.
Yazılanlar genel çerçeve niteliğindedir. Çalışma statüsü, fesih biçimi ve talep kalemleri değiştiğinde hem başvuru mercii hem süreler değişir; süreç başlamadan önce dosyaya özel bir yol haritası çıkarılması sağlıklı olur.