Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla hukuki yorum değil, kayıtların ne söylediğidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunların kesiştiği bu alanda, resmi kayıtla fiilî durum çeliştiğinde ispat yükü ağırdır. Bu rehber, hizmet ve prim uyuşmazlıklarında delil kurgusunu davadan önce kurmaya odaklanır.
Davadan önceki zorunlu durak
Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce Kuruma başvurulması aranır; bu adım atlanırsa dosya esasa girilmeden usulden sonuçlanabilir. Başvurunun yapıldığını ve hangi tarihte yapıldığını gösteren kayıt, dosyanın ilk ve en ucuz delilidir. Kurumun sessiz kalması hâlinde de bu tarih, izleyen sürelerin başlangıcını belirler.
Kayıt ile gerçeğin çeliştiği hâller
Hizmet tespiti tipik örnektir: bildirim yapılmamış ya da eksik gün üzerinden yapılmıştır. Bu tür davalarda kamu düzeni gerekçesiyle resen araştırma ilkesi işler; mahkeme kendiliğinden kayıt getirtebilir, ancak bu, tarafın hazırlıksız gelmesini mazur göstermez.
- İşyeri sicil dosyası ve dönem bordroları
- Aynı dönemde bildirilen komşu işyeri çalışanlarının beyanı
- Giriş çıkış, servis, yemek ve kart okutma kayıtları
- Ücret ödemelerine ilişkin banka dekontları
- İş kazası veya meslek hastalığı dosyasında tutulan tutanak ve raporlar
Delil eksikliğinin en pahalı biçimi
Uygulamada en sık kaybedilen hâl, çalışmanın varlığının değil süresinin ve ücretinin ispat edilememesidir. İmzalı bordro varken aksini ileri sürmek, çok daha güçlü karşı delil gerektirir. Bu nedenle imzalanan her belgenin bir nüshasının saklanması, sonradan yapılacak her hazırlıktan değerlidir.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- Talebinizi tek bir dönem ve tek bir hukuki sebep etrafında tanımlayın.
- Kuruma başvuru ve cevabına ilişkin tüm evrakı tarih sırasıyla dosyalayın.
- Tanık beyanını destekleyecek en az bir yazılı kayıt arayın.
- İşverenin husumet durumunu ve şirketin güncel sicil bilgisini kontrol edin.
- Emeklilik hesabına etkisini görmek için hizmet dökümünü güncel alın.
İş sağlığı boyutu
İş kazası iddialarında olay yerine ilişkin ilk kayıtlar zamanla ulaşılamaz hâle gelir. Bildirim, tutanak ve inceleme raporlarının erken temin edilmesi, sonraki tüm aşamaları taşır.
Bu metin genel bilgilendirme içindir. Çalışma biçimi, sigortalılık statüsü ve dönem farklılıkları sonucu doğrudan etkiler; dosyanız için hukuki destek almanız önerilir.