İşçilik alacağı dosyalarında en çok tartışılan kalemlerin başında fazla çalışma gelir; buna sigortalılık süresi ve prime esas kazanca ilişkin uyuşmazlıklar eklendiğinde dosya iki ayrı ispat mantığını birlikte taşır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu süreçte kayıtların büyük kısmı işveren tarafındadır. Bu nedenle işçi tarafı için delil planlaması erken başlamalıdır.
Çalışma Süresini Gösteren Kayıtların Envanteri
- Giriş-çıkış turnike veya kartlı geçiş kayıtları
- Puantaj cetvelleri ve imzalı çalışma çizelgeleri
- Vardiya listeleri ve nöbet planları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma sistemlerinde gönderim saatleri
- Servis, yemek ya da güvenlik kayıtları gibi dolaylı göstergeler
- Banka hesabına yatan ödemelerin bordroyla karşılaştırılması
Tanık Deliline Fazla Yüklenmenin Riski
Fazla çalışma iddiası çoğu dosyada tanıkla ispatlanmaya çalışılır. Ancak tanığın çalıştığı dönem ile iddia edilen dönemin örtüşmemesi, tanığın kendi davasının bulunması veya beyanların birbiriyle çelişmesi bu delili zayıflatır. Tanık listesi hazırlanırken her tanığın hangi dönemi ve hangi birimi anlatabileceği önceden not edilmeli; yazılı kayıtla desteklenmeyen dönemler için ek delil aranmalıdır.
SGK Kayıtları ile Bordroların Çakıştırılması
Hizmet dökümü, işe giriş bildirgesi ve aylık prim hizmet belgeleri ile bordrolar yan yana konduğunda; eksik gün bildirimi, düşük ücretten bildirim veya kayıt dışı dönemler görünür hâle gelir. Bu karşılaştırma tablosu, hizmet tespiti talebinin dayanağını oluşturduğu gibi kıdem ve ihbar hesabının da temelini kurar. Hizmet tespiti bakımından kanunda öngörülen hak düşürücü sürenin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Arabuluculuk Aşamasında Rakam Vermenin Sonuçları
İş uyuşmazlıklarının büyük bölümünde dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Bu aşamada verilecek rakam ve yapılacak kabuller sonraki yargılamaya yansıyabileceğinden, hesabın kaba tahminle değil belgeye dayalı yapılması önemlidir. Anlaşma sağlanırsa hangi alacak kalemlerinin kapsandığının tutanakta tek tek yazılması, sonradan doğacak tartışmayı önler.
Not
Kayıtların bir kısmı işverende olduğundan, dosyaya sunulmasının talep edilmesi ve talebin dilekçede açıkça yazılması gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; çalışma düzeniniz ve iş sözleşmenizin içeriği sonucu değiştirebileceğinden somut durumunuz için mesleki destek almanız önerilir.