Mobbing iddiasına dayanan dosyalarda iki ayrı zorluk aynı anda yaşanır: sistematik davranışın ispatı ve buna bağlanan alacakların doğru hesaplanması. 4857 sayılı Kanun işçiye haklı nedenle fesih imkânı tanır, 6331 sayılı Kanun işverene çalışanın sağlığını koruma yükümlülüğü yükler, 5510 sayılı Kanun ise sağlık raporlarının ve prim kayıtlarının dosyaya nasıl yansıyacağını belirler. 7036 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuğun dava şartı olması ise tüm bu hazırlığın dava öncesine çekilmesini gerektirir.
Sistematiği Belgeleyen Delil Kurgusu
Tek bir olay kural olarak mobbing olarak nitelendirilmez; belirleyici olan davranışın süreklilik göstermesi ve çalışanı iş ilişkisinden uzaklaştırmaya yönelmesidir. Bu nedenle deliller olay bazında değil zaman çizgisi üzerinde dizilmelidir: görev değişiklikleri, yetki daralmaları, performans yazışmaları, izin talep reddi kayıtları, sağlık başvuruları ve tanık beyanları aynı çizgide gösterildiğinde tablo anlaşılır hâle gelir.
Süreler ve Bildirim Riski
Haklı nedenle fesih hakkı hak düşürücü süreye bağlıdır ve bu süre olayın öğrenilmesiyle işlemeye başlar. Fesih bildiriminin işverene ulaşma tarihi ile yazılma tarihi farklı olabileceğinden, bildirimin tebliğ edildiği an belgelenmelidir. Aynı şekilde işveren tarafından yapılan fesih bildirimi geç ulaştığında, işe iade yoluna başvuru süresi fiilen kısalır. Arabuluculuk sürecinde son tutanağın düzenlenme tarihi ile dava açma süresi arasındaki bağlantı da ayrıca takvime işlenmelidir.
Kıdem Hesabında Kontrol Edilecekler
- Hesaba esas ücret, giydirilmiş brüt ücret olarak mı alınmış?
- Yol, yemek, ikramiye ve düzenli primler ücrete eklenmiş mi?
- Hizmet süresi, sigorta kayıtları ile işyeri kayıtları karşılaştırılarak doğrulanmış mı?
- Aynı işverene ait farklı işyerlerindeki çalışmalar birleştirilmiş mi?
- Kıdem tazminatı tavanı ve faiz türü doğru uygulanmış mı?
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
Zorunlu arabuluculuk çoğu dosyada hızla sonuçsuz kapatılır. Oysa bu aşamada ücret bordroları, puantaj kayıtları ve yazışmaların talep edilmesi, dava aşamasında delil eksikliğini azaltır. Anlaşma sağlanacaksa, tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığı tek tek yazılmalıdır; kapsamı belirsiz bir anlaşma, sonradan açılacak davada beklenmedik bir savunma dayanağına dönüşür.
Kapanış
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Çalışma süresi, ücret yapısı ve işyeri uygulamaları dosyadan dosyaya değiştiğinden, fesih kararını vermeden önce hukuki görüş alınması hem süre hem hesap riskini azaltır.