İş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda 4857 ve 7036 sayılı kanunlar ile sosyal güvenlik boyutunda 5510 ve iş sağlığı bakımından 6331 sayılı Kanun birlikte devreye girer. Bu çok başlı yapıda dosyaların önemli bir bölümü, hakkın varlığı tartışılmadan önce süre veya zorunlu başvuru aşaması nedeniyle sonuçlanır. Aşağıda, sürelerin nasıl izleneceği ve hizmet tespitinde delilin nasıl kurulacağı ele alınıyor.
Hangi bir aylık süre, hangi işlem için
Feshe bağlı taleplerde işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında esas incelenmez. Buna karşılık ücret ve diğer işçilik alacakları farklı sürelere tabidir. Aynı dilekçede birden çok talep varsa, her talebin kendi takvimi ayrı yazılmalıdır; tek bir başlangıç tarihi üzerinden yapılan hesap yanıltıcı olur.
Kuruma başvuru aşaması
Sosyal güvenlik işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda, doğrudan dava yoluna gitmeden önce Kuruma başvurulması ve verilen cevabın beklenmesi gerekebilir. Başvurunun yapıldığını gösteren kayıt, cevap yazısı ve tebliğ tarihi dosyanın ilk belgeleridir. İdari itiraz komisyonlarının kararları da aynı klasörde tutulmalıdır; sonraki aşamada süre hesabı bu belgelere dayanır.
Hizmet tespitinde delil sıralaması
- Kurum kayıtları: işyeri tescil bilgisi, bildirge dökümleri, prim gün sayıları
- İşyeri kayıtları: bordro, imza çizelgesi, giriş çıkış kayıtları, görev yazıları
- Resmî kurum kayıtları: vergi dairesi, oda ve belediye kayıtları
- Tanık beyanı: öncelikle aynı dönemde aynı işyerinde çalışanlar ve komşu işyeri kayıtlarında görünen kişiler
- Banka hesabına yapılan düzenli ödemelerin dökümü
İş kazası dosyalarında paralel deliller
Kaza iddiasında bulunan tarafın dosyası, yalnızca olay anına ilişkin tutanaklarla sınırlı kalmamalıdır. İş güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri, risk değerlendirme raporu ve periyodik bakım kayıtları; hem sorumluluk hem kusur oranı bakımından belirleyicidir. Bu belgelerin talep edilmesi erken aşamada yapılmalıdır.
Usul planı
- Fesih tarihi ile bildirim tarihi ayrı ayrı doğrulanır.
- Arabuluculuk son tutanağı eksiksiz düzenlenir; taraf ve talep bilgisi kontrol edilir.
- Talep edilen dönem, gün ve ücret bazında tablolaştırılır.
- Kurumdan ve işverenden istenecek kayıtlar tek listede toplanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; her iş ilişkisinin süresi, ücret yapısı ve fesih nedeni sonucu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, fesih veya kurum yazısı elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.