Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında hak kaybı çoğu kez hakkın bulunmamasından değil, başvuru sırasının ve süresinin karıştırılmasından doğar. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, işverene karşı ileri sürülecek talepler ile Kuruma karşı ileri sürülecek talepler farklı yollardan yürür. Bu rehber, bir aylık süre ekseninde usul planını ele alır.
İki Ayrı Muhatap, İki Ayrı Yol
Aynı olay hem işveren hem Kurum bakımından sonuç doğurabilir. Örneğin hizmet süresinin eksik bildirilmesi, işverene karşı hizmet tespiti talebini; Kurumun bir işlemine karşı ise idari nitelikli itiraz sürecini gündeme getirir. Dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk, işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıkların önemli bir bölümü için geçerliyken, Kuruma yöneltilen taleplerde aynı kapsam söz konusu değildir. Muhatabın yanlış belirlenmesi, arabuluculuk sürecinin baştan yürütülmesi gerekliliğini doğurur ve arada zaman kaybedilir.
Fesihte Bir Aylık Takvim
İş sözleşmesinin feshine bağlı işe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu sürede yapılmayan başvuru hakkı düşürür. Kritik nokta, sürenin fesih tarihinden değil fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten işlemesidir. Elden tebliğde imza tarihi, postada tebliğ mazbatası, elektronik bildirimde ise sistem kaydı esas alınır. Bu belge dosyada yoksa süre tartışması yargılamanın önüne geçer.
Delil Hazırlığı
- SGK hizmet dökümü ve işe giriş-çıkış bildirgeleri
- Bordro, banka ödeme kayıtları ve varsa elden ödeme iddiasına ilişkin tanık listesi
- Puantaj, giriş-çıkış turnike kayıtları ve fazla çalışma iddiasını destekleyen veriler
- İş kazası dosyalarında kaza tutanağı, kolluk tespiti ve iş güvenliği eğitim kayıtları
- Risk değerlendirme raporu ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
Usule Aykırı İşlemin Sık Nedenleri
Bu dosyalarda tekrarlanan hatalar; arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmemesi, tutanakta uyuşmazlık konusunun dar yazılması nedeniyle bazı taleplerin kapsam dışı kalması, hizmet tespiti davasında Kurumun taraf gösterilmemesi ve iş kazası dosyalarında kusur oranına ilişkin rapora süresinde itiraz edilmemesidir. Son tutanaktaki konu başlıkları ile dava dilekçesindeki talep kalemlerinin birebir örtüşmesi gerekir.
Kurum İşlemine Karşı Yol
Kurumun tesis ettiği işlemlerde önce kurum içi itiraz mekanizmasının işletilmesi gerekebilir. Bu aşama atlandığında dosya esasa girilmeden sonuçlanabilir. İtiraz dilekçesinin kayıt tarihi ve verilen cevabın tebliğ tarihi, sonraki adımın takvimini belirleyen iki veridir; ikisi de saklanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Uyuşmazlığın türü, muhatabı ve fesih biçimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başlamadan bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yerinde olur.