İşçilik alacağı talepleri, hukuki dayanağı açık olduğu hâlde çoğu zaman ispat aşamasında zayıflar. 4857 sayılı İş Kanunu maddi çerçeveyi, 7036 sayılı Kanun yargılama ve arabuluculuk düzenini, 5510 sosyal güvenlik boyutunu, 6331 ise iş sağlığı ve güvenliği kayıtlarını belirler. Aşağıdaki plan, delil toplama işini takvime bağlayarak usule aykırı işlem nedeniyle doğacak kayıpları azaltmayı amaçlar.
Delil Haritasını Fesih Anında Çıkarmak
İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin erişimi hızla daralır: kurumsal e-posta kapanır, giriş çıkış sistemine ulaşım biter, çalışma arkadaşlarıyla iletişim seyrekleşir. Bu nedenle delil listesi fesihten sonra değil, ilişkinin gerilmeye başladığı dönemde hazırlanmalıdır.
- Bordro, ücret hesap pusulası ve banka hesap dökümü
- Giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, mesai talimatları
- İzin talep ve onay yazışmaları
- Görev tanımı, terfi ve ücret değişikliğine dair bildirimler
- Fesih bildirimi, tutanaklar ve savunma istem yazıları
Hangi Alacak Hangi Delille İspatlanır
- Fazla çalışma: kayıt varsa yazılı belge, yoksa tanık beyanı; ancak beyanların çalışılan döneme ve tanığın bilgi sahibi olduğu zamana denk düşmesi gerekir.
- Ücret düzeyi: bordro ile fiili ödeme arasındaki fark banka kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Kıdem ve ihbar: hizmet süresi ve fesih sebebinin niteliği belirleyicidir; sosyal güvenlik hizmet dökümü temel alınır.
- Yıllık izin: imzalı izin defteri ya da eşdeğer kayıt aranır.
Usule Aykırı İşlemin Doğduğu Yerler
Arabuluculuk sürecinde talep kalemlerinin eksik yazılması, tutanağın kapsamı yönünden sonradan tartışma yaratır. Bir diğer sorun, geniş kapsamlı ibraname veya feragat metninin içeriği okunmadan imzalanmasıdır. Ayrıca fesih sebebinin sonradan değiştirilmesi, işveren yönünden savunma tutarsızlığı doğurduğu gibi işçi yönünden de iddia değişikliği sorunları yaratabilir.
Takvimi Geriye Doğru Kurmak
Süreler, dava gününden değil fesih ve bildirim tarihlerinden geriye doğru hesaplanmalıdır. Bildirim tarihleri, arabuluculuk son tutanağı ve dava dilekçesinin verildiği gün tek bir çizelgede izlendiğinde, zamanaşımına yaklaşan kalemler erken fark edilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinin yapısı, kayıt düzeni ve fesih biçimi sonucu değiştirir. Talep listenizi ve delillerinizi somut olayınıza göre bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olacaktır.