İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen iki eksen vardır: olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı ve kusurun nasıl dağıtıldığı. Her ikisi de ispat meselesidir ve ispatın temeli kazadan sonraki ilk günlerde atılır. Bu rehber ispat planını merkeze alır.
Kazadan Hemen Sonra Oluşan Kayıtlar
5510 sayılı Kanun kapsamında işverenin bildirim yükümlülüğü, olayın resmî kayda girmesini sağlar. Bildirim yapılmamış ya da olay farklı biçimde kaydedilmişse, bu durum başlı başına bir ispat sorunu doğurur. Acil servis kaydı, ambulans çağrısı, olay yeri fotoğrafları ve vardiya çizelgesi ilk kaynaklardır.
İspat Yükü Nasıl Dağılıyor?
- Kazanın gerçekleştiği ve zararın doğduğu kural olarak işçi tarafından ortaya konur
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirildiğini işveren gösterir
- Eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları bu başlıkta belirleyicidir
- Kusur dağılımı bilirkişi incelemesiyle somutlaşır
Usule Aykırı İşlem Riski
4857 ve 7036 sayılı kanunların çizdiği çerçevede, iş uyuşmazlıklarının bir bölümü için dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır. Ancak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından bu şartın kapsamı farklıdır. Talebin niteliği yanlış belirlenirse dosya esasa girilmeden reddedilebilir. Aynı biçimde, kurum tarafından tesis edilen işlemlere karşı yapılacak itirazlar ile işverene yöneltilen tazminat talebi ayrı hatlar olarak yürütülmelidir.
Delil Toplama Sırası
- Tıbbi belgeler tarih sırasıyla toplanır; tedavi süreci kesintisiz gösterilir
- İş yerindeki kayıtlar için tespit ve belge celbi talep edilir
- Olayı gören çalışanların tanıklığı erkenden not edilir
- Maluliyet oranının tespiti için gerekli sağlık kurulu süreci başlatılır
- Kazanç kaybı hesabı için ücret bordroları ve prim kayıtları çıkarılır
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Kusur raporu çoğu zaman dosyanın dönüm noktasıdır. Rapora karşı itiraz ederken genel ifadeler yerine, raporun hangi belgeyi dikkate almadığı ve hangi teknik varsayımının hatalı olduğu gösterilmelidir. İtiraz dilekçesinin süresi içinde verilmesi, sonraki aşamada bu tartışmanın sürdürülebilmesi bakımından kritiktir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kazanın oluş biçimi ve işyerinin faaliyet alanı değerlendirmeyi değiştirir; hak kaybı yaşamamak için erken aşamada hukuki destek almanız önerilir.