Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman hukuki değil, olgusaldır: çalışmanın gerçekten var olup olmadığı, süresi ve ücreti. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde ilerleyen bu dosyalarda ispat, dosyanın kurulduğu ilk günden itibaren planlanmalıdır.
Delilin Kaynağını Haritalamak
Hizmetin varlığını gösteren kayıtlar tek bir yerde toplanmaz. Dosya hazırlanırken şu kaynaklar ayrı ayrı taranmalıdır:
- Kurum kayıtları: işe giriş bildirgesi, prim gün sayıları, işyeri sicil bilgileri
- İşyeri kayıtları: puantaj, ücret bordroları, izin ve fazla çalışma çizelgeleri
- Üçüncü kişilerdeki kayıtlar: banka ücret ödemeleri, giriş-çıkış sistemleri
- Kamu kurumlarındaki denetim ve teftiş tutanakları
Kurum Kayıtları ile Fiilî Durum Çeliştiğinde
Kayıtların eksik olduğu hallerde iddia sahibinin işi, kaydın yanlışlığını göstermekle sınırlı değildir; fiilî çalışmanın somut biçimde ortaya konması gerekir. Hangi işi, hangi birimde, kimin talimatıyla ve hangi tarih aralığında yaptığı belirli hale getirilmelidir. Genel ifadelerle kurulan anlatım, tanık beyanıyla desteklense bile zayıf kalır.
Tanık Deliline Yüklenen Rol
Bu tür dosyalarda tanık, tek başına sonucu belirleyen değil yazılı delili tamamlayan unsurdur. Tanığın aynı dönemde ve aynı işyerinde bulunduğunu gösteren kendi kayıtları dosyaya eklendiğinde beyanın ağırlığı artar. Komşu işyeri çalışanlarının beyanı da, işyerinin fiilî faaliyetini göstermek bakımından işlev görebilir.
Süre ve Usul Planının Kurgusu
- Uyuşmazlığın türüne göre önce Kuruma başvuru gerekip gerekmediği belirlenir.
- Başvuruya verilen yanıt veya yanıtsızlık tarihi kayda geçirilir.
- İş ilişkisinden doğan talepler için arabuluculuk gerekliliği kontrol edilir.
- Dava aşamasında talep kalemleri hesaplanabilir biçimde ayrıştırılır.
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Hesaba dayalı taleplerde bilirkişi raporu, dosyaya sunulan verinin niteliğiyle sınırlıdır. Bu nedenle çalışma dönemleri, ücret değişiklikleri ve ara verilen süreler baştan tablo halinde sunulmalıdır. Rapora itiraz aşamasında ise hangi kaleme, hangi veriye dayanarak itiraz edildiğinin açıkça gösterilmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sigortalılık türü, çalışmanın niteliği ve talep edilen dönem sonucu değiştirdiğinden, dosya kurulmadan önce hukuki değerlendirme alınmasında yarar vardır.