İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen unsur, olayın hemen ardından tutulan kayıtlardır. Kaza anına ilişkin tutanak, kamera görüntüsü ve tanık beyanı zamanla ulaşılamaz hâle geldiğinden, kazadan aylar sonra başlatılan bir süreçte ispat neredeyse tümüyle bilirkişi değerlendirmesine bırakılır. 4857, 5510, 6331 ve 7036 sayılı düzenlemeler bu sürecin farklı halkalarını düzenler.
İlk Aşamada Kayıt Altına Alınması Gerekenler
- İşveren tarafından kanunda öngörülen üç iş günü içinde Kuruma yapılan bildirim
- Kolluk ve müfettiş tutanakları ile olay yeri fotoğrafları
- İşyerinde tutulan kaza kayıt formu ve olayı gören çalışanların kimlik bilgileri
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim belgeleri, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Risk değerlendirme raporu ve makinenin bakım kayıtları
- İlk hastane kayıtları, epikriz ve sevk belgeleri
Kurum Süreci ile Dava Sürecinin Ayrılması
Olayın iş kazası sayılıp sayılmadığına ilişkin Kurum işlemleri, iş göremezlik oranının belirlenmesi ve işverene karşı açılacak tazminat davası birbirinden ayrı yollardır. Kurum işlemine yönelik itirazların kendi süreleri içinde yapılması, tazminat davasında dayanılacak oranın sağlıklı belirlenmesi için önemlidir. Kurum sürecinde ihmal edilen bir itiraz, sonraki aşamada dosyanın temelini zayıflatır.
Sürelerin Takvimlenmesi
- Bildirim yükümlülüklerinin son günleri iş günü esasına göre hesaplanır.
- İş sözleşmesi kaza sonrası sona erdiyse, feshe bağlı taleplerin kendi süreleri ayrıca izlenir.
- Arabuluculuğun dava şartı olduğu talep kalemleri ile olmayanlar ayrıştırılır.
- Rapor ve kontrol tarihleri, iş göremezliğin kalıcı hâle geldiği anın belirlenmesi için kayda geçirilir.
Usule Aykırı İşlemin En Pahalı Hâli
Uygulamada en çok zarar veren hata, tazminat talebinin arabuluculuk şartı bakımından hatalı değerlendirilmesi ve dosyanın usulden reddedilmesidir. İkinci sırada, kusur oranının tartışıldığı raporlara süresinde ve teknik gerekçeyle itiraz edilmemesi gelir. Ayrıca çalışanın kendi kusurunun ileri sürüldüğü dosyalarda eğitim ve denetim yükümlülüğüne ilişkin belgelerin istenmemesi, savunmanın karşılıksız kalmasına yol açar.
Bu rehber genel bilgi sunar; işyerinin niteliği, kazanın oluş biçimi ve raporların içeriği sonucu değiştirir. İş kazası dosyalarında delil kaybı çok hızlı yaşandığından, olayın hemen ardından hukuki destek alınması hem işçi hem işveren tarafı için belirleyicidir.