İşyerinde psikolojik taciz, tek bir olayla değil; sistemli, süreklilik gösteren ve çalışanı yıldırmaya yönelik davranışlar bütünüyle ortaya çıkar. Bu niteliği nedeniyle ispat da tek bir belgeye değil, zaman içinde biriktirilen tutarlı bir kayıt düzenine dayanır. Rehber 4857, 6331 ve iş mahkemeleri mevzuatı ekseninde hazırlanmıştır.
Süreklilik ve Sistematiklik Nasıl Gösterilir
Mobbing iddiasında mahkemeyi ikna eden şey, olayların tek tek ağırlığından çok tekrarı ve yönüdür. Bu nedenle olay günlüğü tutulmalı; her kayıtta tarih, saat, yer, davranışın içeriği ve varsa tanık bilgisi yer almalıdır. Görev tanımının daraltılması, yetkilerin alınması, sürekli yer değişikliği, izin taleplerinin sistematik reddi gibi idari işlemler de bu günlüğe eklenmelidir.
Kayıt Altına Alınacak Deliller
- Kurumsal e-posta yazışmaları, görev değişikliği yazıları ve savunma istem tebliğleri
- Performans değerlendirme formlarındaki ani ve gerekçesiz not düşüşleri
- İşyeri hekimi kayıtları, psikiyatrik başvuru ve rapor örnekleri
- Aynı davranışa maruz kalan çalışanların beyanları
- İşyeri iç şikâyet mekanizmasına, insan kaynaklarına veya sendikaya yapılan başvurular
Süre Disiplini
İş ilişkisinden kaynaklanan alacak ve tazminat talepleri bakımından dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır; anlaşamama tutanağının düzenlenmesinden sonra dava için öngörülen süre kısadır ve kaçırıldığında yeniden başvuru gerekir. Ayrıca haklı nedenle derhâl fesih hakkı, kanunda öngörülen hak düşürücü süre içinde kullanılmalıdır; olayın üzerinden uzun süre geçtikten sonra yapılan fesih, haklılık değerlendirmesini zayıflatır.
Usule Aykırı İşlemin Yarattığı Sonuçlar
- Arabuluculuk aşamasının atlanması nedeniyle davanın usulden reddedilmesi
- Fesih bildiriminde mobbing gerekçesinin hiç yazılmaması ve sonradan ileri sürülmesi
- İş sözleşmesinin karşılıklı sona erdirilmesi belgesi imzalanırken çekince konulmaması
- Ses veya görüntü kaydının hukuka aykırı biçimde elde edilmesi
- Kurumsal e-postalara erişimin işten ayrılmadan önce yedeklenmemesi
İşverenin Yükümlülüğünü Öne Çıkarmak
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işverene çalışanın psikososyal riskler dâhil korunması yükümlülüğü yükler. Bu nedenle dosyada yalnızca kişisel davranışlar değil; şikâyetin işverene bildirilmesine rağmen hiçbir önlem alınmadığı da gösterilmelidir. Bildirim yapıldığını kanıtlayan kayıt, davanın en belirleyici belgelerinden biridir.
Bu içerik genel çerçeve sunmaktadır. Fesih tarihi, arabuluculuk süreci ve delillerin niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması önem taşır.