İş ilişkisinden doğan alacaklarda dosya iki noktada kırılıyor: dava şartı olan arabuluculuk basamağının usulüne uygun tamamlanması ve ücret ile çalışma süresinin ispatı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde bu rehber, süre planı ile delil stratejisini birlikte kuruyor.
Dava Şartı Arabuluculuk ve Son Tutanak
İşçilik alacaklarına ilişkin talepler bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu basamak atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Uygulamadaki asıl incelik ise son tutanağın içeriğindedir: hangi taleplerin görüşüldüğü tutanakta yer almıyorsa, sonradan açılacak davada o kalem bakımından dava şartının yerine getirilmediği tartışması doğabilir. Bu nedenle başvuru formundaki talep listesi eksiksiz yazılmalı ve tutanakla karşılaştırılmalıdır.
Bir Aylık Sürenin Kritik Olduğu Hâl
Feshin geçersizliği ve işe iade talebi bakımından süre çok daha katıdır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre, diğer alacak kalemlerinin zamanaşımı süreleriyle karıştırılmamalıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı için daha uzun süreler söz konusuyken, işe iade yolu bir aylık pencerenin kaçırılmasıyla bütünüyle kapanır. Fesih bildiriminin hangi tarihte ve nasıl tebliğ edildiği bu nedenle dosyanın ilk satırına yazılmalıdır.
Ücretin ve Fazla Çalışmanın İspatı
- Banka hesap dökümleri, ücretin gerçek tutarını göstermesi bakımından bordroyla karşılaştırılır.
- İmzalı bordrolar aksi yazılı belgeyle çürütülebileceğinden, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı önemlidir.
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş verileri ve nöbet çizelgeleri talep edilir.
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanı, yazılı kayıtla desteklendiğinde güç kazanır.
- Sigorta hizmet dökümü, çalışma süresinin ve bildirilen ücretin tespiti için dosyaya eklenir.
Talep Kalemlerini Baştan Doğru Kurmak
Alacak kalemlerinin her biri farklı koşullara ve farklı sürelere tabidir; hepsini tek bir başlık altında toplamak hesaplamada eksikliğe yol açar. Fesih türünün ne olduğu da belirleyicidir, çünkü kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanma bu noktada ayrışır. İş kazası veya meslek hastalığı söz konusuysa iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği ayrı bir inceleme başlığı oluşturur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her iş ilişkisine doğrudan uygulanamaz. Süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir iş hukuku uygulayıcısına danışmanız önerilir.