İş sözleşmesinin geçersiz sebeple feshedildiğini ileri süren işçi için süreç, dava dilekçesinden çok önce başlar. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların birlikte uygulandığı bu alanda, işe iade talebinin en kırılgan noktası fesih bildiriminden sonra işleyen kısa süredir. Bu süre kaçırıldığında talebin esası hiç incelenmez.
Sürenin Başladığı An
Fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarih, tüm takvimin başlangıcıdır. İşçi bu tarihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır; arabuluculuk bu davalarda dava şartıdır. Tarafların anlaşamaması hâlinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki haftalık dava açma süresi işler. Bildirim tebliğ edilmemiş, işçiye sözlü olarak iletilmişse fesih tarihinin ne zaman gerçekleştiği ayrı bir ispat konusudur ve bu durumda işyerine giriş kayıtları, çıkış bildirgesi ve tanık beyanları önem kazanır.
Fesih Gerekçesinin Yazılı Olması
- Fesih bildiriminin yazılı yapılıp yapılmadığı.
- Fesih sebebinin açık ve kesin biçimde gösterilip gösterilmediği.
- İşçinin savunmasının alınıp alınmadığı, alınmışsa hangi iddiaya ilişkin olduğu.
- Sonradan ileri sürülen yeni gerekçelerin bildirimde yer alıp almadığı.
- Fesihten önce uyarı, tutanak veya disiplin süreci işletilip işletilmediği.
Bildirimde yazılmayan bir sebebin yargılama aşamasında ilk kez ileri sürülmesi, işveren tarafı için ciddi bir zayıflıktır. Bu nedenle işçinin ilk yapması gereken, bildirimin metnini olduğu gibi saklamaktır.
İşçinin Toplaması Gereken Kayıtlar
- Hizmet dökümü ve sigorta primi kayıtları ile işyeri sicil bilgileri.
- Bordrolar, banka hesabına yapılan ödemeler ve ek ödeme kayıtları.
- Görev tanımı, yazışmalar ve varsa performans değerlendirme belgeleri.
- İşyerinde çalışan sayısına ve aynı dönemde yapılan işe alımlara ilişkin bilgiler.
- Fesih öncesi ve sonrasındaki yazışmalar, mesajlar ve teslim tutanakları.
Arabuluculuk Görüşmesini Boşa Harcamamak
Arabuluculuk çoğu zaman bir formalite gibi görülür; oysa bu aşamada tutanağa geçen beyanlar ve yapılan teklifler ilerleyen süreçte tarafların tutumunu gösterir. Görüşmeye giderken talebin kapsamı net olmalıdır: işe iade talebi ile kıdem, ihbar ve diğer alacaklar birbirinden ayrı konulardır ve aynı süreçte ele alınmaları gerekiyorsa bu açıkça belirtilmelidir. Anlaşma sağlanacaksa, anlaşma metninin hangi alacakları kapsadığı tek tek yazılmalıdır; genel ibare içeren metinler sonradan başka taleplerin önünü kapatabilir.
Kararın Sonuçlarını Önceden Planlamak
İşe iade kararı verilmesi hâlinde işçinin süresi içinde işverene başvurması gerekir; bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hâle gelir ve kararın sonuçlarından yararlanılamaz. Bu nedenle dava kazanıldığında ne yapılacağı, dava açılmadan önce planlanmalıdır. Başvurunun yazılı ve ispatlanabilir bir yolla yapılması, ilerleyen aşamadaki tartışmaları büyük ölçüde önler.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her fesih kendi koşullarında değerlendirilir. Fesih bildirimini aldığınız gün süre işlemeye başladığından, bekleyerek değil hemen hukuki görüş alarak hareket etmeniz gerekir.