İşyerinde sistematik baskı iddiası, tek bir olaya değil süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu nedenle mobbing dosyalarında ispat, klasik alacak davalarından farklı işler: dava dilekçesinde anlatılan olayların tarih sırasıyla ve tekrar eden bir bütün olarak sunulması gerekir. 4857 ve 6331 sayılı Kanunlar işverenin gözetme yükümlülüğünün çerçevesini çizerken, 7036 sayılı Kanun uyuşmazlığın hangi sırayla yürüyeceğini belirler.
Olay Günlüğünün Kurulması
Dosyanın omurgası, kronolojik bir olay günlüğüdür. Her satırda tarih, olayın geçtiği yer, tanık olan kişiler ve varsa yazılı iz bulunmalıdır. Bu günlük tek başına delil değildir; ancak diğer delillerin hangi olayla eşleştiğini gösterdiği için hem tanık beyanlarını hem bilirkişi incelemesini kolaylaştırır. Görev tanımının dışında iş verilmesi, yetkilerin kademeli olarak daraltılması, izin taleplerinin sürekli reddi gibi eylemler tek tek zayıf, birlikte anlamlıdır.
Delil Kaynakları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtları, görev yazıları, tutanaklar
- Performans değerlendirme formları ve bunlardaki ani değişiklikler
- İzin, rapor ve devamsızlık kayıtları
- İşyeri hekimi kayıtları ile sağlık kuruluşundan alınan raporlar
- Aynı dönemde işten ayrılan çalışanların tanıklığı
- İşverene yapılan yazılı şikâyet ve buna verilen yanıt
Delil Elde Etme Biçiminin Sınırı
Gizlice yapılan ses kaydı ve üçüncü kişilerin yazışmalarının ele geçirilmesi, hukuka uygunluk yönünden tartışma yaratır ve dosyada aleyhe sonuç doğurabilir. Kendi hesabınıza gelen yazışmalar ile kişisel verilere ilişkin sınırlar arasındaki farkı gözetmek gerekir; 6698 sayılı KVKK bakımından doğabilecek sorumluluk ayrıca değerlendirilmelidir. Delilin değeri kadar, nasıl elde edildiği de dosyanın seyrini etkiler.
Başvuru Sırası ve Süre Yönetimi
İş sözleşmesi haklı nedenle feshedilecekse, fesih hakkının kanunda öngörülen süre içinde kullanılması gerekir; bekleme, hakkın düşmesine yol açabilir. Kıdem ve tazminat kalemleri bakımından dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır ve son tutanak dilekçeye eklenmezse dava usulden reddedilir. İşe iade talebi varsa bunun kendi kısa takvimi içinde yürütülmesi gerekir. Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birimlerine yapılacak şikâyet, yargısal yolun yerine geçmez ancak dosyaya destekleyici belge sağlar.
Kısa Not
Mobbing iddialarında sonuç, çoğu zaman olayların ne kadar erken ve düzenli biçimde kayda geçirildiğine bağlıdır. Çalışma ilişkinizin koşulları farklılık göstereceğinden, fesih ve başvuru kararını vermeden önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.