İşe iade uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman "haklı mıydım" sorusundan önce kimin neyi ispatlayacağı sorusuyla başlar. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ile 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda, fesih sebebinin geçerliliğini ortaya koymak kural olarak işverene düşer; işçi ise feshin gösterilen sebebe değil, başka bir nedene dayandığını ileri sürüyorsa bu iddiasını desteklemekle yükümlüdür. Bu denge, delil hazırlığının yönünü belirler.
Süreç Baştan Sona Tarih Odaklıdır
İşe iade sürecinde takvim, davadan önce başlar: fesih bildiriminin tebliği, arabuluculuğa başvuru, son tutanağın düzenlenmesi ve dava dilekçesinin sunulması birbirine bağlı halkalardır. Fesih tarihinin nasıl belirlendiği tek başına bir uyuşmazlık konusu olabilir; sözlü fesih iddiası varsa, işçinin işyerine giriş kayıtları, ücret ödemelerinin kesildiği tarih ve sigorta çıkış bildirimi birlikte değerlendirilir.
İşçi Tarafında Toplanacak Deliller
- Fesih bildirimi ve varsa savunma istem yazısı ile verilen savunmanın örneği.
- Performans veya disiplin gerekçesi ileri sürüldüyse, aynı dönemdeki olumlu değerlendirme ve prim kayıtları.
- Görev tanımı, organizasyon şeması ve fesihten sonra aynı işe yapılan alım ilanları.
- Ücret bordroları, mesai kayıtları ve işyeri yazışmaları.
- Aynı fiili yapan diğer çalışanlara farklı işlem yapıldığını gösteren karşılaştırma verileri.
İşveren Savunmasının Kırılma Noktaları
Geçerli sebep savunmasının ayakta kalabilmesi için feshin son çare olduğunun gösterilmesi beklenir. Ekonomik gerekçeye dayanan fesihlerde aynı dönemde yapılan yeni istihdam, fazla mesai uygulamasının sürmesi veya işin dışarıdan hizmet alımıyla yürütülmeye devam etmesi savunmayı zayıflatır. Disiplin gerekçeli fesihlerde ise savunma alınmamış olması, tutanakların olay anıyla uyumsuz tarih taşıması ve benzer olaylarda farklı yaptırım uygulanmış olması öne çıkan noktalardır.
Usule Aykırı İşlem Riskini Azaltmak
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihini belgeleyin; e-posta ise başlık bilgilerini saklayın.
- Arabuluculuk son tutanağındaki taraf ve uyuşmazlık tanımının dava dilekçesiyle örtüşmesini sağlayın.
- Tanık listesini erken oluşturun; hâlen çalışan tanıkların beyan koşullarını gerçekçi değerlendirin.
- Talep sonucunu, iade ile birlikte doğacak parasal sonuçları da kapsayacak biçimde kurgulayın.
İş güvencesi hükümlerinden yararlanma koşulları ve dosyadaki delil dengesi her olayda farklıdır. Fesih bildirimini aldığınız anda takvimi başlatıp durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirmeniz, geri dönülemez süre kayıplarını önler.