İş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun dava şartı haline gelmesi, süreci hızlandırdığı kadar yeni bir eleme noktası da yarattı. 7036 sayılı Kanun kapsamı belirler; 4857, 5510 ve 6331 ise uyuşmazlığın esasına ilişkin çerçeveyi çizer. Sosyal güvenlik kaynaklı dosyalarda ilk yapılması gereken, dosyanın gerçekten bu şarta tabi olup olmadığını tespit etmektir.
Kapsam Testi: Dosyanız Arabuluculuğa Tabi mi
İşçi ile işveren arasındaki işçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları kanunen bu şartın dışında tutulmuştur. Kuruma karşı yürütülen uyuşmazlıklarda ise muhatap bir kamu kurumudur ve süreç doğrudan yargı yoluyla işler. Kapsam dışı bir dosya için arabuluculuğa başvurmak zaman kaybettirir; kapsam içi bir dosyada bu adımı atlamak ise davanın usulden reddine yol açar.
Son Tutanak Bir Formalite Değildir
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmenin son tutanağı, sonraki davanın taraflarını ve konusunu belirler. Tutanakta yer almayan bir talep bakımından dava şartının yerine getirilmediği ileri sürülebilir. Bu nedenle talep kalemleri tutanağa tek tek yazdırılmalı, davalı sıfatı taşıyabilecek tüm işverenler görüşmeye dahil edilmelidir. Alt işveren ilişkisi bulunan dosyalarda bu nokta özellikle kritiktir.
Kurum Kayıtlarını Erken Talep Etmek
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri
- Aylık prim ve hizmet belgeleri ile hizmet dökümü
- İşyeri sicil kaydı ve tescil bilgileri
- İş kazası bildirim formu ve müfettiş inceleme raporu
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri
Bu belgelerin bir kısmı yalnızca ilgili kurumda bulunur ve dava açılmadan da talep edilebilir. Erken temin, hem talebin miktarını doğru belirlemeyi hem de karşı tarafın sonradan üreteceği kayıtlarla karşılaştırma yapmayı sağlar.
Hizmet Tespitinde Tanık ve Kayıt Dengesi
Sigortasız çalışıldığı iddiasında ispat, tek başına tanık beyanına bırakılamayacak kadar hassastır. Aynı dönemde aynı işyerinde çalıştığı kayıtla sabit olan tanıklar ile komşu işyerlerinde çalışanların beyanları farklı ağırlık taşır. Bunların yanına işe giriş sırasında doldurulan formlar, ücret ödemelerine ilişkin banka kayıtları, servis ve yemek listeleri gibi yan kayıtlar eklendiğinde anlatım güçlenir.
Takvimi Baştan Kurmak
Arabuluculuk sürecinin sonuçlanmasının ardından dava açmak için tanınan süre kısadır ve son tutanak tarihinden itibaren işler. Bu takvimin görüşmeye gitmeden önce planlanması gerekir. Dosyanızın kapsam içinde olup olmadığını ve hangi kayıtların önceden temin edilmesi gerektiğini hukuki destekle belirlemeniz, en sık görülen usul kayıplarını önler.