Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı tazminata hak kazanılıp kazanılmadığından değil, hesabın hangi süre ve hangi ücret üzerinden yapılacağından doğar. SGK kayıtları ile fiilî çalışma arasındaki fark ortaya çıktığında, dosya iş hukuku ile sosyal güvenlik hukukunun kesiştiği bir noktaya taşınır. Aşağıda 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde bu kesişim ele alınmaktadır.
Kayıtlı Süre ile Fiilî Süre Uyuşmuyorsa
Girişin geç bildirilmesi, aralarda çıkış-giriş yapılması ya da bir kısım sürenin hiç bildirilmemesi, kıdem hesabının tabanını doğrudan etkiler. Bu durumda hizmet tespiti gündeme gelir. Hizmet tespiti davasında Kurumun da taraf konumunda bulunması gerektiği ve bu davanın kendine özgü bir usulü olduğu unutulmamalıdır. Uygulamada dikkat edilmesi gereken bir başka nokta, dava şartı olan arabuluculuğun hizmet tespiti taleplerine kural olarak uygulanmamasıdır; bu ayrımın karıştırılması usul kaybına yol açar.
Giydirilmiş Ücret Nasıl Kurulur
Kıdem tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik gösteren ve para ile ölçülebilen menfaatlerin eklendiği giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Yol ve yemek yardımı, düzenli ödenen ikramiye, konaklama gibi kalemler bu kapsamda değerlendirilebilirken, arızî nitelikteki ödemeler hesaba dâhil edilmez. Bu nedenle dosyada her kalem için süreklilik ve ölçülebilirlik ayrı ayrı gösterilmelidir. Bordroların imzalı olup olmadığı, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı da ispat gücünü değiştirir.
Ücretin Gerçek Tutarı Tartışmalıysa
- Banka hesap hareketleri, düzenli yatan tutarı gösteren en güçlü kayıttır.
- Bordro ile banka ödemesi arasındaki fark, elden ödeme iddiasının dayanağı olabilir.
- Meslek kuruluşlarından emsal ücret araştırması yapılması talep edilebilir.
- Tanık beyanları destekleyici niteliktedir, tek başına dayanak olarak zayıf kalabilir.
- İş ilanı, teklif yazışması ve performans primi kayıtları tamamlayıcı belge olarak kullanılır.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Dosyayı Nasıl Etkiler
6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali, hem idari yaptırım hem de tazminat sorumluluğu doğurur. Bir iş kazası dosyası varsa, kusur oranına ilişkin tespitler ile SGK tarafından yapılan ödemeler, işverenden istenecek tazminatın hesabında dikkate alınır. Bu nedenle iş kazası ve kıdem talepleri aynı olaydan doğuyorsa, iki dosyanın delilleri birlikte planlanmalıdır.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
- Toplantıya hesap tablosu ve dayanak belgelerle gidilir.
- Anlaşma metninde hangi alacak kalemlerinin kapsandığı tek tek yazılır.
- Kapsam dışı bırakılan kalemler açıkça saklı tutulur.
- Anlaşma tutanağının icra edilebilirlik niteliği göz önünde bulundurulur.
- Anlaşmama hâlinde son tutanağın tarihi, dava süresi bakımından takvime işlenir.
Geniş kapsamlı yazılmış bir ibraname ya da anlaşma metni, sonradan ileri sürülecek talepleri kapatabilir. Bu nedenle metin imzalanmadan önce içeriğinin dikkatle okunması gerekir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğinde olup, çalışma düzeni ve belge durumu sonucu değiştirebileceğinden somut dosyada hukuki destek alınması yerinde olur.