Aynı iş ilişkisinde hem psikolojik tacize hem ödenmemiş fazla mesaiye dayanan talepler bir arada ileri sürüldüğünde, dosya iki farklı ispat mantığını aynı anda taşımak zorunda kalır. 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesindeki ücret alacakları belgeye ve hesaba dayanırken, mobbing iddiası süreklilik ve sistematiklik gösteren bir davranış örüntüsünün ortaya konmasını gerektirir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen dava şartı arabuluculuk ise bu iki talebi tek kapıdan geçirir.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
Dava şartı olan arabuluculukta yapılan en yaygın hata, başvuru formuna talepleri eksik yazmaktır. Son tutanakta yer almayan bir talep, sonradan açılacak davada dava şartı yokluğu tartışmasına yol açabilir. Bu nedenle başvuruda; kıdem, ihbar, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile manevi tazminat kalemleri ayrı ayrı sayılmalı, taraf sıfatları tam yazılmalıdır. Alt işveren ilişkisi varsa muhatapların tamamının forma eklenmesi gerekir.
Fazla Mesainin İspatı
- Giriş-çıkış kayıtları, kartlı geçiş ve parmak izi sistemine ait dökümler
- Vardiya çizelgeleri, nöbet listeleri ve iş programları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarındaki saat bilgileri
- Ücret bordroları ve banka ödeme kayıtlarındaki tutar farkları
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların çalışma saatlerine ilişkin beyanları
Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, itiraz kaydı olmadan imzalanmış bordronun aksinin ispatı zorlaşır; bu yüzden imzalı bordroların dönem dönem taranması ilk yapılacak işlerden biridir.
Mobbing İddiasını Örüntü Olarak Kurmak
Tek bir tartışma ya da bir kez yükseltilen ses, hukuken mobbing sayılmaya yetmez. Aranan şey; belirli bir kişiye yönelmiş, tekrarlanan ve çalışanı işten uzaklaştırmaya yönelen bir davranış zinciridir. Bu zincir tarih sırasına dizilmiş bir kronolojiyle anlatılmalı; her olayın karşısına varsa yazılı iz (görev değişikliği yazısı, savunma istemi, izin reddi, yer değişikliği) eklenmelidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işveren yükümlülükleri, çalışanın ruhsal bütünlüğünün korunması yönüyle bu tartışmaya doğrudan bağlanabilir.
Sigorta ve Hizmet Süresi Boyutu
Ücretin bir kısmının kayıt dışı ödendiği veya çalışma süresinin eksik bildirildiği hâllerde, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet tespiti tartışması gündeme gelir. Bu talep ayrı bir usule tabidir ve alacak davasıyla aynı dilekçede eritilmemelidir.
Fesih Anında Yapılan Usul Hataları
- Haklı fesih iradesini yazılı ve gerekçeli bildirmemek
- İstifa dilekçesini baskı altında imzalayıp içeriğine itiraz kaydı düşmemek
- Fesihten sonra iş yerindeki dijital kayıtlara erişim imkânını kaybetmek
- İbraname niteliğindeki belgeleri okumadan imzalamak
Bu yazı genel bilgi sunar; iş uyuşmazlıklarında fesih tarihi ve arabuluculuk tutanağı süreleri başlattığından, süreci bir hukukçuyla planlamanız önerilir.