İşyerinde sistematik baskıya maruz kalan çalışanın en zorlandığı konu iddiasını ispatlamak değil, süreci doğru sırayla yürütmektir. Mobbing tek bir olaya değil, süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır; bu nedenle hem delil hem takvim yönetimi olağan iş davalarından farklı işler. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve işverenin gözetim yükümlülüğünü düzenleyen 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu sürecin dayanaklarını oluşturur.
Süreklilik Kaydı Olmadan İddia Havada Kalır
Mobbing iddiasında tek bir tartışma veya tek bir yazışma yeterli görülmez. Bu nedenle olay günlüğü tutulması, her olayın tarihi, tanığı ve içeriğiyle birlikte kaydedilmesi belirleyici olur. Görev tanımının daraltılması, izin taleplerinin sürekli reddedilmesi, iş yerinin fiziksel olarak izole edilmesi gibi uygulamalar tek tek değil bir bütün olarak değerlendirilir.
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtları tarih sırasıyla arşivlenir.
- Performans değerlendirme formlarındaki ani değişiklikler karşılaştırmalı gösterilir.
- Sağlık kuruluşuna başvuru ve rapor kayıtları saklanır.
- İnsan kaynaklarına yapılan bildirimler ve verilen yanıtlar dosyalanır.
- Tanıkların halen çalışıp çalışmadığı baştan not edilir.
Fesih Kararı Verilecekse Süre Kısadır
Çalışan, maruz kaldığı davranış nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmeyi düşünüyorsa, bu hakkın kullanılması için 4857 sayılı Kanunda öngörülen kısa süre işlemeye başlar. Olayı öğrendikten sonra uzun süre çalışmaya devam edip ardından aynı olaya dayanarak fesih yapmak, haklı nedenin geçersiz sayılmasına yol açabilir. Bu nedenle fesih kararı, delil toplama çalışmasıyla eş zamanlı planlanmalıdır.
Arabuluculuk Aşaması Atlanamaz
Mobbing iddiasına bağlı olarak talep edilen kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu kalemler için son tutanak alınmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk aşamasında taraf sıfatının doğru gösterilmesi ve talep kalemlerinin eksiksiz yazılması, tutanağın sonraki davada işlevsel olmasını sağlar.
Sürecin Sırasını Bozan Hatalar
- Delil toplanmadan yapılan ani fesih.
- İşyeri kayıtlarına erişim imkanı kaybedildikten sonra belge aranması.
- Talep kalemlerinin arabuluculuk başvurusunda eksik yazılması.
- Manevi tazminat isteminin gerekçesiz biçimde dilekçeye eklenmesi.
- Sağlık etkilerinin hiçbir kayda geçirilmemiş olması.
Mobbing dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın ağırlığı değil, kayıtların düzeni ve adımların sırasıdır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; iş yerinizin yapısı ve elinizdeki belgeler değerlendirilerek hukuki destek almanız önerilir.