SGK ile yaşanan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman haklılık iddiasında değil, o iddiayı hangi delille ortaya koyacağında zorlanır. Sigortalılık başlangıcı, prim gün sayısı, işten çıkış kodu veya idari para cezası tartışmalarının hepsinde ispat aracının seçimi sonucu belirler. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde bu rehber, ispat kurgusunu dosyanın en başında kurmaya odaklanır.
Hizmet Tespiti Dosyasında Delilin Ağırlık Merkezi
Hizmet tespiti davaları kamu düzenine ilişkin kabul edildiğinden, mahkeme tarafların sunduğu delillerle yetinmeyip resen araştırma yapabilir. Bu, davacıyı delil toplamaktan kurtarmaz; aksine yönlendirici belge sunanın işi kolaylaşır. Kuruma verilmiş işe giriş bildirgesi, ücret bordroları, banka ödeme kayıtları, işyeri sicil dosyası, vardiya ve puantaj çizelgeleri ilk halkadır. Tanık deliline başvurulacaksa, aynı dönemde komşu işyerlerinde çalışmış ve işyerini bizzat gözlemlemiş kişilerin tercih edilmesi ispat gücünü belirgin biçimde artırır.
Kuruma İtiraz ile Yargı Yolu Arasındaki Sıra
Prim borcu, idari para cezası ve tescil işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda 5510 kapsamında önce Kurumun ilgili birimine itiraz edilmesi gereken hâller vardır. Bu aşama atlanarak doğrudan yargıya gidildiğinde dosya esasa girilmeden reddedilebilir. İtiraz dilekçesinin de yalnızca sonucu değil, dayanak tutanak ve denetim raporunun hangi noktasına karşı çıkıldığını göstermesi gerekir.
Arabuluculuk Şartının Kapsamı
7036 ile işçilik alacakları bakımından getirilen dava şartı arabuluculuk, her uyuşmazlık türünü kapsamaz. Hizmet tespiti ile iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat taleplerinin bu kapsam dışında değerlendirilmesi, dosyanın hangi yoldan açılacağını doğrudan etkiler. Kapsam yanlış okunduğunda ya gereksiz bir arabuluculuk süreci yürütülür ya da şart atlanarak dava usulden reddedilir.
İş Kazası Dosyalarında Ek Delil Katmanı
6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, kusur değerlendirmesinin merkezindedir. Risk değerlendirme raporu, iş güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri ve olay sonrası tutulan tutanaklar erken aşamada talep edilmelidir; bu belgeler zamanla ulaşılması güçleşen kalemlerdir.
Delil Toplama Sırası
- Kurum kayıtları (tescil, prim, bildirge) e-Devlet üzerinden çıkarılır.
- İşveren nezdindeki belgeler için mahkemeden müzekkere talep edilir.
- Tanık listesi, dönem ve gözlem ilişkisi belirtilerek hazırlanır.
- Bilirkişi incelemesine esas olacak hesap tablosu önceden oluşturulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; sigortalılık türü ve dönem farklılıkları değerlendirmeyi değiştirebilir. Kurum kayıtları elde edildikten sonra bir hukukçuyla dosya stratejisinin gözden geçirilmesi önerilir.