İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen unsur çoğunlukla olayın kendisi değil, olayın nasıl belgelendiğidir. 4857, 5510, 6331 ve 7036 sayılı kanunların birlikte uygulandığı bu alanda, kazanın hemen ardından atılmayan adımlar aylar sonra telafi edilemeyen ispat boşlukları doğurur. Bu rehber, ispat ekseninde ilerleyen ve usule aykırı işlem nedeniyle zayıflayan dosyaları önlemeye yöneliktir.
Kazanın Hukuken İş Kazası Sayılması
Her iş yerinde meydana gelen olay otomatik olarak iş kazası niteliği kazanmaz; aynı şekilde iş yeri dışında gerçekleşen bazı olaylar da iş kazası sayılabilir. Servis aracıyla gidiş geliş, iş görme sırasında başka bir adreste bulunma veya görev icabı seyahat halleri bu tartışmanın merkezindedir. Nitelendirme, hem SGK bildirimi hem de açılacak davanın türü bakımından belirleyicidir. Bu nedenle olay anındaki görevlendirme yazısı, puantaj kaydı ve varsa araç takip verisi erken aşamada temin edilmelidir.
İlk Günlerde Toplanması Gereken Deliller
- İş yerindeki ve çevredeki kamera kayıtları; bu kayıtların saklama süresi kısa olduğundan yazılı talep gecikmemelidir.
- Olayı gören çalışanların kimlik ve iletişim bilgileri.
- İlk müdahalenin yapıldığı sağlık kuruluşundaki kayıtlar ve epikriz.
- Kolluk tutanağı ile iş yeri kaza bildirim formu.
- Risk değerlendirme raporu, iş sağlığı eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri.
Kusur Dağılımının Belirlenmesi
Tazminatın miktarını doğrudan etkileyen unsur kusur oranıdır. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, çalışanın eğitim alıp almadığı, makine ve ekipmanın bakım kayıtları ile denetim raporları bu değerlendirmenin dayanağını oluşturur. Çalışanın kendi davranışının olaya katkısı da ayrıca tartışılır. Bilirkişi incelemesi bu belgeler üzerinden yürüdüğünden, dosyaya girmeyen bir belge fiilen yok hükmündedir. Rapora karşı beyan süresinin kaçırılması ise itiraz imkanını ortadan kaldırır.
Hangi Talep Hangi Mahkemede
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ile sigortalılık ve gelir bağlanmasına ilişkin uyuşmazlıklar farklı hukuki temellere dayanır ve aynı dilekçede birbirine karıştırılmamalıdır. İş mahkemelerinin görev alanı ile kurum işlemine karşı yürütülecek süreç ayrıştırılmalı; hasım gösterilecek taraf, işveren, alt işveren ve kurum bakımından doğru belirlenmelidir. Hasım hatası, esasa girilmeden zaman kaybına yol açan tipik usul sorunlarındandır. Ayrıca iş kazasından kaynaklanan tazminat talepleri bakımından dava şartı arabuluculuk rejiminin nasıl uygulanacağı, dava açılmadan önce netleştirilmelidir.
Zamanla Yarışan Unsurlar
Sağlık durumu netleşmeden açılan davada zarar tam hesaplanamaz; çok gecikilen davada ise deliller kaybolur. Bu ikilemi yönetmenin yolu, tedavi süreci devam ederken belgeleri toplamak, maluliyet oranı belirlendiğinde talebi güncelleyebilecek şekilde davayı kurmaktır. Ücret, ek ödemeler ve yan haklar bordro ve banka kayıtlarıyla belgelenmediğinde, hesaplama asgari değerler üzerinden yapılır ve tazminat gerçek kaybın altında kalır.
Aktarılanlar genel bilgi niteliğindedir; her kazanın oluş biçimi ve iş yeri organizasyonu sonucu değiştirir. Dosyanızı bir hukukçuyla birlikte kurgulamanız, ispat açısından belirleyici olacaktır.