İş kazası sonrası açılan dosyalarda, yaralanmadan doğan tazminat talebi ile ödenmemiş fazla mesai alacağı çoğu zaman aynı ilişkiden doğar; ancak usul bakımından farklı hatlarda yürür. 4857 sayılı Kanun alacağın kaynağını, 6331 sayılı Kanun işverenin önleme yükümlülüğünü, 5510 sayılı Kanun kurum tarafındaki süreci, 7036 sayılı Kanun ise dava öncesi zorunlu aşamaları belirler. Bu ayrımın gözden kaçırılması, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret riskini doğurur.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi
İşçilik alacaklarına ilişkin talepler bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı rücu talepleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Aynı dilekçede hem fazla mesai hem kaza tazminatı istendiğinde, alacak kalemi için arabuluculuk aşamasının tamamlanmamış olması dosyanın o kısmını baştan sakatlar.
Fazla Mesainin İspatında Kullanılabilecek Deliller
- İşyeri giriş çıkış kayıtları ve kartlı geçiş verileri
- Vardiya çizelgeleri ve puantaj belgeleri
- Bordroların ihtirazi kayıt içerip içermediği
- Kurumsal yazışmalar, iş takip sistemleri ve görev kayıtları
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanı
Bordro İmzasının Yarattığı Kırılma
Fazla çalışma tahakkuku bulunan bir bordronun ihtirazi kayıt konulmadan imzalanması, o dönem bakımından ispat dengesini işveren lehine çevirir. Bu durumda alacağın varlığı yazılı delille ortaya konulmadıkça tanık anlatımı tek başına yeterli görülmeyebilir. Bu nedenle dosya hazırlanırken bordrolar dönem dönem incelenmeli, tahakkuklu ve tahakkuksuz aylar ayrı listelenmelidir.
Kaza Hattında Eşzamanlı Yürüyen İşlemler
İş kazası bildirimi, kurum incelemesi, iş güvenliği yönünden yürütülen soruşturma ve varsa ceza dosyası birbirini besler. Ceza dosyasındaki kusur bilirkişi raporu, tazminat davasında güçlü bir dayanak oluşturabilir; bu nedenle tazminat dosyasında bu dosyanın getirtilmesi talep edilmelidir. Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin kurum işlemleri ise hesabın temelini oluşturduğundan, itiraz süreleri ayrıca takip edilmelidir.
Zamanaşımı ve Takvim Yönetimi
Fazla mesai alacağı ile tazminat talepleri farklı zamanaşımı rejimlerine tabidir ve bu farkın tek bir takvimde gösterilmesi gerekir. Alacak kalemlerinde süre geçmişten itibaren dilim dilim işlerken, tazminat hattında kusur ve zarar bilgisinin öğrenilmesi belirleyici olur. Takvimin ilk sayfasında fesih tarihi, kaza tarihi, kurum işlem tarihleri ve arabuluculuk son tutanağı yer almalıdır.
Yukarıdaki ayrımlar genel niteliktedir; her iş ilişkisinde çalışma düzeni ve belge altyapısı farklıdır. Talepleri tek dilekçede birleştirmeden önce, hangi kalemin hangi ön aşamaya tabi olduğunu bir iş hukuku uygulayıcısıyla netleştirmeniz önerilir.