Kişisel veri uyuşmazlıklarında ilgili kişinin en sık yaptığı hata, doğrudan Kurula şikayet dilekçesi göndermektir. Oysa kanun kademeli bir yol öngörür ve bu kademenin atlanması, şikayetin esasa girilmeden iade edilmesine yol açar. Kaybedilen sadece zaman değildir; bekleyen süreler bu arada işlemeye devam eder.
Açık Rıza Gerçekten Var mı
6698 sayılı Kanun, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan biri eksikse ortada geçerli bir rıza yoktur. Uygulamada en sık görülen sakatlık, hizmetin sunulmasının rızaya bağlanmasıdır; kişi hizmetten yararlanabilmek için onay vermek zorunda bırakılıyorsa iradenin özgürlüğünden söz edilemez. Ayrıca genel ve kapsamı belirsiz metinlerle alınan onaylar, belirlilik unsurunu karşılamaz.
Rıza Dışındaki İşleme Şartları
Her veri işleme faaliyeti açık rıza gerektirmez. Kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa, veri sorumlusunun ayrıca rıza alması beklenmez; hatta gereksiz yere rıza alınması, işlemenin hukuki dayanağını belirsizleştirir. Bu nedenle şikayet dilekçesinde, işlemenin hangi şarta dayandığının veri sorumlusunca açıklanmadığı ya da dayanılan şartın somut olayla bağdaşmadığı ayrıca tartışılmalıdır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle önce veri sorumlusuna iletmelidir. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun yapıldığı tarihin ve yöntemin belgelenmesi kritik önemdedir; elektronik posta kullanılıyorsa gönderi kaydı, kayıtlı elektronik posta kullanılıyorsa teslim raporu saklanmalıdır.
Kurula Şikayette Çifte Süre
Başvuru reddedilirse, verilen cevap yetersiz bulunursa ya da süresinde cevap verilmezse ilgili kişi Kurula şikayette bulunabilir. Bunun için iki süre birlikte gözetilir: cevabı öğrenme tarihinden itibaren işleyen süre ve her halde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren işleyen üst süre. Cevap hiç verilmediğinde ikinci sürenin unutulması sık görülür; veri sorumlusundan yanıt beklenirken üst sürenin dolması, şikayet hakkını tümüyle ortadan kaldırır.
Kurul Kararı Sonrası ve Ayrı Talep Yolları
- Kurul kararına karşı idari yargıda dava açılabilir
- Zararı doğmuşsa genel hükümlere göre tazminat talebi ayrıca ileri sürülebilir
- Kanunda suç olarak düzenlenen fiiller bakımından cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir
- İçerik internette yayılmışsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar paralel işletilebilir
Şikayet ve dava yolları birbirinin alternatifi değildir; tazminat talebi için Kurul sürecinin sonuçlanması beklenmek zorunda değildir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her veri işleme faaliyeti kendi bağlamında değerlendirilmelidir; başvuru yapmadan önce hukuki görüş almanız yerinde olur.