Veri sorumlularına yöneltilen idari para cezalarının önemli bir bölümü, işlemenin hukuki dayanağının açık rıza olarak gösterilmesi ancak rızanın geçerlilik şartlarını taşımaması nedeniyle gündeme gelir. Cezaya karşı yapılacak başvuruda hem dayanağın doğru okunması hem de merciin doğru seçilmesi gerekir.
Cezanın Dayanağını Ayrıştırmak
Karar metninde birden çok ihlal başlığı bir arada yer alabilir: aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, veri güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınmaması, Kurula bildirim yükümlülüğünün ihlali ve işleme şartının bulunmaması. Bunların her biri ayrı bir hukuki temele dayandığından, savunma da başlık başlık kurulmalıdır. Tek bir genel itiraz metni, kararın tüm kalemlerini karşılamaz.
İtiraz Mercii ve Süre
Kabahatler mevzuatının genel sistematiği ile 6698 sayılı KVKK bakımından öngörülen düzenleme farklılık gösterebildiği için, başvuru yolunun kararın kendi bildiriminden teyit edilmesi kritik önemdedir. Kanunda yapılan değişiklikle idari para cezalarına karşı idari yargıya başvurulması yönünde bir düzenleme benimsenmiştir; buna rağmen tebliğ edilen karar metninde gösterilen merci ve süre esas alınmalı, tereddüt hâlinde en kısa süre üzerinden hareket edilmelidir. Yanlış merciye yapılan başvuru, sürenin korunmasını garanti etmez.
Açık Rızanın Geçerlilik Testi
- Rıza belirli bir konuya ilişkin midir, yoksa genel ve kapsayıcı bir metne mi dayanmaktadır?
- Bilgilendirme, rızadan önce ve anlaşılabilir biçimde yapılmış mıdır?
- Rıza özgür iradeyle mi alınmıştır, hizmetin verilmesi rızaya bağlanmış mıdır?
- Rızanın alındığı an ve kanal kayıt altında mıdır, geri alma imkanı sağlanmış mıdır?
- Aydınlatma metni ile rıza metni birbirinden ayrılmış mıdır?
Rıza Yerine Diğer İşleme Şartları
Uygulamada sık yapılan hata, aslında kanundaki başka bir işleme şartına dayanabilecek bir faaliyet için gereksiz yere açık rıza alınmasıdır. Sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi veya meşru menfaat gibi şartların bulunduğu hâllerde rıza aranmaz; hatta rızaya dayanmak veri sorumlusunu daha kırılgan hâle getirir. Savunmada işlemenin gerçek hukuki temelinin gösterilmesi, ihlal iddiasını kökünden karşılayabilir.
Miktara Yönelik İkincil Savunma
İhlal tespiti tartışmasız görünüyorsa dahi, yaptırımın miktarına yönelik ayrı bir savunma hattı kurulabilir. Kusurun ağırlığı, etkilenen kişi sayısı, ihlalin süresi, alınan düzeltici tedbirler ve iş birliği bu değerlendirmede öne çıkar. Ayrıca yayın ve iletişim faaliyetleri bakımından 5651 kapsamındaki yükümlülüklerle örtüşen alanlar varsa, mükerrer yaptırım tartışması gündeme gelebilir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her karar metni farklı gerekçelere dayanır. Kararı tebliğ aldığınızda önce süreyi takvime işlemeniz, ardından gerekçeyi bir hukukçuyla birlikte kalem kalem çözümlemeniz en sağlıklı yaklaşımdır.