Kişisel verisi hukuka aykırı biçimde işlenen kişinin en güçlü taleplerinden biri verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesidir. Ancak bu talep doğrudan mahkemeye taşınamaz; kanun belirli bir başvuru sırası ve birbirini izleyen süreler öngörür.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme Farkı
Üç kavram sıklıkla aynı anlamda kullanılır ama sonuçları farklıdır. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir. Yok etme, verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez ve kullanılamaz hâle getirilmesini ifade eder. Anonim hâle getirme ise verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirilmesidir. Talep dilekçesinde hangisinin istendiğinin açıkça yazılması, veri sorumlusunun eksik cevabıyla oyalanmayı önler.
Veri Sorumlusuna Başvuru Zorunlu Basamaktır
6698 sayılı Kanun uyarınca ilgili kişi önce veri sorumlusuna başvurmak zorundadır. Başvuru yazılı olarak veya Kurul'un belirlediği yöntemlerle yapılır ve talebin niteliği açıkça belirtilir. Veri sorumlusu en geç otuz gün içinde cevap vermekle yükümlüdür. Bu basamak atlanarak doğrudan Kurul'a yapılan şikayet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle işleme alınmayabilir.
Otuz ve Altmış Günlük Çifte Sayaç
- Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse şikayet hakkı doğar.
- Şikayet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.
- Her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük üst sınır aşılmamalıdır.
Buradaki tuzak, veri sorumlusunun otuzuncu güne yakın cevap vermesidir: bu durumda ilgili kişinin elinde otuz gün değil, altmış günlük üst sınırdan artakalan kısa bir süre kalır. İki sayaç aynı takvimde izlenmezse şikayet hakkı süre yönünden kaybedilir.
Kurul Kararından Sonra Yargı Yolu
Kurul'un şikayet üzerine verdiği kararlar idari nitelik taşır ve idari yargı denetimine tabidir. Kararın türüne göre başvurulacak merci ve süre değişebileceğinden, tebliğ edilen karar metninin sonundaki başvuru yolu, süresi ve mercii bilgisi esas alınmalıdır. İdari yargıda dava açma süresi kaçırıldığında, ihlalin varlığı tartışmasız olsa dahi iptal talebi incelenmez.
Paralel Tazminat Yolu
Kurul'a şikayet, uğranılan zararın giderilmesini sağlamaz. Kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri genel hükümlere göre adli yargıda ileri sürülür ve bu talebin kendi zamanaşımı rejimi vardır. İki yolu birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak planlamak gerekir.
Not
Veri ihlali dosyalarında başarı, çoğu zaman başvuru metninin teknik doğruluğuna değil tarihlerin doğru izlenmesine bağlıdır. Başvuru ve cevap tarihlerinizi belgeleyip, süre dolmadan bir hukukçudan görüş almanız önerilir.