Kişisel verilerin silinmesi veya yok edilmesi talebi, çoğu zaman doğrudan mahkemeye taşındığı için sonuçsuz kalır. KVKK sisteminde önce veri sorumlusuna başvuru, sonra Kurula şikâyet ve gerektiğinde yargı yolu şeklinde kademeli bir yapı vardır; bu kademelerden biri atlandığında sonraki aşama usulen kapanabilir. Bu rehber 6698 ve 5651 ekseninde zinciri adım adım kurar.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Belge Değildir
Silme talebinin gerekçesi çoğu zaman işlemenin baştan hukuka aykırı olmasıdır. Bu iddianın temeli ise aydınlatma metninin içeriğidir: verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiği ve kimlere aktarıldığı açıkça yazılmamışsa, sonraki işleme faaliyeti de tartışmalı hâle gelir. Aydınlatma yükümlülüğü açık rızadan bağımsızdır; rıza alınmış olması aydınlatmanın yapıldığı anlamına gelmez. Başvuru dilekçesinde bu iki belge ayrı ayrı istenmeli ve eksiklik somut olarak gösterilmelidir.
Kademeli Yol: Kim, Nereye, Ne Zaman?
- Birinci kademe: Veri sorumlusuna yazılı veya kayıtlı elektronik posta ile başvuru. Kimlik doğrulanabilir olmalı ve talep tek tek sayılmalıdır.
- İkinci kademe: Veri sorumlusunun cevap süresi dolduğunda ya da cevap yetersizse Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet. Şikâyet, kanunda öngörülen süre içinde yapılmalıdır; bu süre kaçırıldığında şikâyet yolu kapanır.
- Üçüncü kademe: Kurul kararına karşı idari yargıda dava. Kurul kararı bir idari işlem olduğundan, dava açma süresi idari yargı usulüne göre işler.
- Ayrı kanal: Uğranılan zarar için tazminat talebi genel mahkemelerde ileri sürülür ve Kurul sürecinden bağımsızdır.
Arama Sonuçları ve İçerik Kaldırma Farkı
Uygulamada silme talebi çoğu zaman iki ayrı sonucu birlikte hedefler: verinin kaynaktaki kaydından çıkarılması ve arama motoru sonuçlarında görünmemesi. Bunlar farklı muhataplara yöneltilir. Kaynaktaki kayıt için veri sorumlusuna, arama sonucu bağlantısı için ilgili arama motoruna başvurulur; sonuç alınamazsa Kurula taşınır. İçeriğin yayından kaldırılması ise 5651 kapsamında ayrı bir usulle ve farklı bir merci önünde istenir. Aynı dilekçeyle her üç sonucu birden almak mümkün değildir.
Başvuruyu Reddettiren Tipik Eksikler
- Talebin genel ifadelerle yazılması, hangi verinin hangi kayıt ortamından silineceğinin belirtilmemesi.
- Kimlik doğrulaması yapılamayan bir kanaldan başvuru yapılması.
- Veri sorumlusunun cevap tarihi kayda geçirilmediği için şikâyet süresinin hesaplanamaması.
- Verinin saklanmasını zorunlu kılan bir mevzuat hükmü bulunduğu hâlde bu ihtimalin hiç tartışılmaması.
- Aktarım yapılan üçüncü kişiler bakımından bildirim talebinin unutulması.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Veri işleme faaliyetinin hukuki sebebi her kurumda farklı olduğundan, başvuru öncesinde dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi yerinde olacaktır.