Kişisel verilerin korunması alanında yaptırımla karşılaşan veri sorumlularının en sık yaşadığı kayıp, savunmanın zayıflığından değil kanun yolunun yanlış seçilmesinden doğar. İdari para cezasına karşı hangi mercie, hangi süre içinde başvurulacağı; aydınlatma yükümlülüğünün ise ihlalden önce nasıl belgelendiği bu dosyaların iki temel eksenidir. Aşağıda 6698 sayılı KVKK ve 5651 ekseninde bu iki eksen ele alınmaktadır.
Aydınlatma Yükümlülüğünün Denetlenebilir Hâli
Aydınlatma, bir metin yayımlamaktan ibaret değildir; verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin ve kime aktarıldığının veri işleme anında ilgili kişiye ulaştırılmış olması gerekir. Denetimde en çok sorun çıkaran noktalar şunlardır:
- Aydınlatma metni ile açık rıza metninin aynı alanda birleştirilmesi ve rızanın seçimlik olmaktan çıkarılması.
- Metinde gösterilen amaçların, veri envanteri ve fiilî işleme faaliyetiyle örtüşmemesi.
- Çağrı merkezi, form, mobil uygulama gibi farklı kanallarda aydınlatmanın hiç yapılmaması veya farklı içerikle yapılması.
- Aydınlatmanın yapıldığı anın kayıt altına alınmaması; sonradan ispatın mümkün olmaması.
İlgili Kişi Başvurusundan Kurul Kararına
Süreç kural olarak ilgili kişinin veri sorumlusuna başvurusuyla başlar. Bu başvuruya kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmemesi ya da cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Veri sorumlusu açısından burada belirleyici olan, başvuruya verilen cevabın tarihinin ve içeriğinin arşivlenmesidir; sonraki aşamada savunmanın omurgası bu yazışmadır. Kurul incelemesinde talep edilen bilgi ve belgelerin süresinde sunulmaması, ayrıca yaptırım sebebi oluşturabilir.
Kanun Yolu: Karar Metnindeki Bilgi Esas Alınmalı
İdari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu, kabahatler mevzuatının genel kuralı ile KVKK'da yapılan düzenleme değişiklikleri arasındaki ilişkiye göre belirlenir ve bu konu mevzuat değişiklikleriyle güncellenmiştir. Bu nedenle karar tebliğ edildiğinde önce tebligat metnindeki kanun yolu ve süre bilgisi, ardından yürürlükteki düzenleme kontrol edilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru, dosya doğru mercie ulaşana kadar geçen sürede hak kaybına yol açabilir. Kurulun para cezası dışındaki kararlarına karşı izlenecek yol ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Süre Yönetimi
Bu alanda birden çok saat aynı anda işler: ilgili kişiye cevap süresi, Kurula sunulacak bilgi ve belge süresi, veri ihlali bildirimine ilişkin süre ve nihayet yaptırım kararına karşı başvuru süresi. Sonuncusu kesin niteliktedir ve tebliğ tarihinden itibaren işler; kaçırıldığında ceza kesinleşir ve tahsil aşamasına geçilir. Bu nedenle tebligat zarfı, kayıt tarihi ve karar metni ayrı bir dosyada tutulmalı, süre son güne bırakılmamalıdır.
Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Karar tarihi, tebligat şekli ve dosyanızın kapsamı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, yaptırım kararıyla karşılaştığınızda kanun yolu tercihi için güncel mevzuat kontrolü ve profesyonel değerlendirme yapılması gerekir.