Açık rızaya dayandırılan veri işleme faaliyetlerinde uyuşmazlık, çoğu zaman rızanın hiç alınmamasından değil, geçerli biçimde alınmamasından doğar. İlgili kişi bakımından ise asıl sorun genellikle usuldedir: şikâyetin sırası atlandığında Kurul incelemeye geçmez, ceza kararına itiraz yanlış mercie yapıldığında ise başvuru esasa girilmeden sonuçlanır.
Rızanın Geçerliliği Neden Tartışılır?
6698 sayılı KVKK, açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olmasını arar. Uygulamada tartışma yaratan başlıca durumlar; hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, tek bir onay kutusunda birden çok amacın toplanması, rıza metninin aydınlatma metninden ayrıştırılmaması ve rızanın geri alınmasını sağlayan bir mekanizmanın bulunmamasıdır. Ayrıca veri işlemenin başka bir hukuka uygunluk sebebine dayanabildiği hâllerde rıza aranması, kaydın kendisini tartışmalı hâle getirebilir.
Zorunlu Başvuru Sırası
İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna yöneltmek zorundadır. Veri sorumlusunun kanunda öngörülen süre içinde cevap vermemesi ya da cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır; şikâyet için cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün süre öngörülmüştür. Bu sıra atlanarak doğrudan Kurula yapılan şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle sonuçsuz kalır. Başvurunun tarihini ve içeriğini gösteren kayıt bu nedenle baştan saklanmalıdır.
Yargı Yolunun Kesişim Noktası
- Kurulun şikâyeti reddeden veya veri sorumlusuna talimat veren kararları idari işlem niteliğindedir ve idari yargıda iptal davasına konu edilir.
- Kurulun uyguladığı idari para cezasına karşı başvuru ise kabahatler rejimi çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yapılır.
- Kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talebi, bu yollardan bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülür.
- Suç oluşturan hâllerde TCK kapsamındaki şikâyet yolu ayrıca işletilebilir.
Veri Sorumlusu Tarafında İspat Yükü
Rızanın varlığını ve geçerliliğini gösterme yükü veri sorumlusundadır. Bu nedenle onayın alındığı ekran akışı, metnin o tarihteki sürümü, zaman damgalı log kaydı, IP bilgisi ve rızanın geri alınma taleplerinin nasıl işlendiğini gösteren kayıtlar sistematik biçimde tutulmalıdır. Sonradan üretilen ekran görüntüleri, sürüm geçmişiyle desteklenmediğinde ikna edici olmaz.
Süreç Boyunca Yapılan Tipik Hata
En sık rastlanan yanlış, ceza kararı ile talimat kararının aynı yola taşınmasıdır. Tek bir Kurul kararında her iki unsur bulunuyorsa, iki ayrı başvurunun kendi süresi içinde yapılması gerekir. Bir yolun sonuçlanmasını beklemek, diğer yol bakımından süreyi durdurmaz.
Buradaki çerçeve geneldir; başvuru zincirinin hangi aşamasında olduğunuz ve kararın içeriği yol haritasını değiştireceğinden, dosyanız için ayrı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekir.