Veri sorumluları için idari para cezası riski çoğunlukla iki başlıkta yoğunlaşır: kayıt yükümlülüğünün yerine getirilmemesi ve ilgili kişi başvurularının usulüne uygun karşılanmaması. Cezanın kendisi kadar, ona karşı hangi mahkemede dava açılacağı da kritik bir sorudur; çünkü bu nokta mevzuat değişikliğiyle farklılaşmıştır. KVKK, 6698 ve 5651 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, itiraz yolunu ve ön adımları netleştirir.
İtiraz Yolu Değişti: İdare Mahkemesi
6698 sayılı Kanunda 2024 yılında yapılan değişiklikle, Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılacağı düzenlenmiştir. Bu değişiklikten önceki uygulamayı esas alarak sulh ceza hakimliğine yapılan itirazlar, merci yönünden sonuç doğurmaz ve bu arada dava açma süresi işlemeye devam eder. Elinize ulaşan karar metnindeki başvuru yolu bildiriminin de ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Ceza Öncesi Süreçte Kaçırılan Adımlar
Kurul incelemesi çoğu zaman bir ilgili kişi şikayetiyle başlar. Bu aşamada veri sorumlusuna tanınan cevap süresi ve istenen bilgi ve belgelerin kapsamı önemlidir. Uygulamada en sık görülen eksiklikler şunlardır:
- Bilgi ve belge talebine süresinde ve tam olarak cevap verilmemesi,
- Aydınlatma metni ile fiilen yürütülen işleme faaliyetinin örtüşmemesi,
- Açık rızanın hizmet şartı haline getirilmiş olması,
- İşleme envanteri ile kayıt beyanının birbirini doğrulamaması.
Bu eksiklikler, sonradan açılacak davada değil, inceleme aşamasında giderildiğinde çok daha etkili olur.
İlgili Kişi Başvurusunda Sıralama Zorunludur
İlgili kişi, doğrudan Kurula şikayette bulunamaz. Önce veri sorumlusuna başvurulması, veri sorumlusunun kanunda öngörülen süre içinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz bulunması halinde şikayet yoluna gidilmesi gerekir. Bu sıralamaya uyulmadan yapılan şikayetler, ön başvuru şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle değerlendirilmez. Veri sorumlusu tarafında ise gelen başvuruların kayda alınması, cevap tarihinin belgelenmesi ve cevabın talebi karşılayıp karşılamadığının kontrol edilmesi bir iç süreç haline getirilmelidir.
Kayıt Yükümlülüğü Bir Formalite Değildir
Kayıt beyanı, kurumun fiilen yürüttüğü veri işleme faaliyetinin aynası olmalıdır. Beyanda gösterilmeyen bir veri kategorisinin işlenmesi ya da beyanda yer alan bir saklama süresine uyulmaması, tek başına ayrı bir tartışma başlatır. Bu nedenle kayıt beyanı yıllık olarak gözden geçirilmeli; yeni bir yazılım, yeni bir tedarikçi veya yurt dışına aktarım gerektiren bir hizmet devreye alındığında güncellenmelidir.
Dava Dilekçesinde Ne Tartışılır?
İdari para cezasına karşı açılan davada yalnızca ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği değil, cezanın miktarının belirlenmesinde gözetilen ölçütler de tartışma konusudur. İhlalin süresi, etkilenen kişi sayısı, alınan teknik ve idari tedbirler ile giderim için atılan adımlar dilekçede belgeyle gösterilmelidir. Soyut olarak tedbir alındığını belirtmek yerine, politikaların yürürlük tarihleri ve eğitim kayıtları gibi somut dayanaklar sunulmalıdır.
Kısa Not
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kurul kararına karşı dava açma süresi kararın tebliğiyle başladığından, karar elinize ulaştığı anda hem merci hem de süre tespitinin bir hukukçuyla birlikte yapılması önerilir.