Kişisel veriler alanında son yıllarda en çok tartışılan iki başlık, arama sonuçlarından çıkarılmayı ifade eden unutulma hakkı ile veri sorumlularına uygulanan idari para cezasıdır. Bu iki başlık farklı taraflara hitap etse de ortak bir sorunu paylaşır: başvurunun hangi mercie ve hangi sürede yapılacağı. KVKK, 6698 ve 5651 sayılı Kanun ekseninde yol haritası netleştirilmediğinde, hem ilgili kişi hem veri sorumlusu yanlış merci nedeniyle hak kaybına uğrayabilir.
İlgili Kişi İçin Zorunlu İlk Durak
Verisinin hukuka aykırı işlendiğini düşünen kişinin doğrudan Kurula şikâyette bulunması mümkün değildir. Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Veri sorumlusu başvuruyu en geç kanunda öngörülen süre içinde sonuçlandırmak zorundadır. Cevap yetersiz görülür veya hiç verilmezse, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu iki süre birbirini tamamlar; ilkine uyup ikincisini kaçırmak sık görülen bir hatadır.
Arama Sonuçlarından Çıkarma Talebinin Ayrı Rotası
- Ad ve soyadla yapılan aramada çıkan sonuçların listeden çıkarılması talebi, önce arama motorunun kendi başvuru kanalından iletilir.
- Talep reddedilirse, konuya göre Kurula şikâyet ya da internet mevzuatı kapsamında hâkimliğe başvuru gündeme gelir.
- İçeriğin kaynaktan tamamen silinmesi ile arama sonucundan çıkarılması farklı taleplerdir; ikisi aynı dilekçede karıştırıldığında sonuç gecikir.
- Değerlendirmede kişinin kamusal rolü, verinin güncelliği ve kamu yararı birlikte tartılır; her talep otomatik olarak kabul edilmez.
Veri Sorumlusu Cephesi: Cezaya İtirazda Yol Değişikliği
Kurul tarafından uygulanan idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu, kanun değişikliğiyle yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle itiraz hazırlanırken, cezanın uygulandığı tarihte yürürlükte olan hükmün esas alınması zorunludur. Eski uygulamaya göre hazırlanan dilekçe, görevsiz mercie verilmiş olacağından reddedilir ve itiraz süresi bu sırada işlemeye devam eder. Kararın tebliğ tarihi, itiraz süresinin başlangıcı olarak belgeyle sabitlenmelidir.
Ceza Riskini Azaltan Uyum Adımları
- Veri envanteri ve işleme amaçları güncel tutulur; fiilî durumla kâğıt üzerindeki kayıt örtüşmelidir.
- Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza birbirinden ayrılır; rızaya dayanmayan işlemelerde hukuki sebep ayrıca gösterilir.
- İlgili kişi başvurularının kayda alındığı, süresi içinde cevaplandığı ve arşivlendiği bir akış kurulur.
- Veri ihlali halinde bildirim yükümlülüğü, kısa süreli olduğu için önceden hazırlanmış bir prosedüre bağlanır.
- Yurt dışına aktarım yapılıyorsa, dayanılan hukuki mekanizma belgelendirilir.
Aynı Olayda Birden Fazla Yol
Bir veri ihlali aynı anda idari yaptırım, tazminat talebi ve ceza soruşturması doğurabilir. Kurula şikâyet, tazminat davası açmaya engel değildir; kişilik haklarının ihlaline dayalı talepler hukuk mahkemelerinde ayrıca ileri sürülür. Verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya yayılması suç oluşturuyorsa, savcılığa şikâyet bu yollardan bağımsız olarak işletilir.
Başvurunuzun türü, tarihi ve karşı tarafın sıfatı izlenecek yolu belirler. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; itiraz veya şikâyet hazırlamadan önce elinizdeki karar ve yazışmaları inceleyen bir hukukçuyla süre ve merci analizini yapmanız gerekir.