Veri sorumlularının karşılaştığı yaptırımların önemli bölümü, işleme faaliyetinin hukuki sebebiyle ilgilidir: açık rıza alınmaması, geçerli biçimde alınmaması ya da esasen rıza gerektirmeyen bir işlemin rızaya dayandırılması. Ceza tebliğ edildiğinde ise tartışma esastan önce takvime döner.
Rızanın Neden Geçersiz Sayıldığını Ayırt Etmek
KVKK (6698) düzeninde açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Uygulamada geçersizlik çoğunlukla üç noktadan doğar: rızanın hizmetin ön şartı haline getirilmesi, birden çok işleme faaliyeti için tek bir kutuyla toplu rıza alınması ve aydınlatma metninin rıza metniyle iç içe geçirilmesi. Ceza kararının gerekçesinde bunlardan hangisinin esas alındığı, itirazın omurgasını belirler; bu nedenle karar metni satır satır okunmalıdır.
İtiraz Yolunun Doğru Belirlenmesi
Kurul kararlarına karşı başvurulacak yargı yolu, mevzuatta zaman içinde değişiklik gösteren bir konudur. Karar tebliğ edildiğinde ilk yapılacak iş, kararın kendisinde gösterilen başvuru yolunu ve süresini doğrulamak, gerektiğinde güncel düzenlemeyi teyit etmektir. Yanlış mercie yapılan başvuru dosyayı sona erdirmese de geçen süre içinde asıl yola başvurma imkânı ortadan kalkabilir. Bu risk, sürenin kısa olduğu yaptırım kararlarında özellikle yüksektir.
Kontrol Listesi
- Kararın tebliğ tarihi, tebligatın yapıldığı adres ve türüyle birlikte kaydedilir.
- Karar gerekçesinde dayanılan işleme faaliyeti ve tarih aralığı çıkarılır.
- İlgili döneme ait aydınlatma metinleri, rıza ekranları ve sürüm tarihleri arşivden alınır.
- Veri envanteri ile fiilen yürütülen işleme faaliyeti karşılaştırılır; sapmalar işaretlenir.
- İtiraz dilekçesi için son gün ve iki ara kontrol tarihi takvime yazılır.
Eski Sürümlerin Kanıt Değeri
Cezaya konu dönemde yürürlükte olan metin, bugünkü metin değildir. Sistem kayıtlarında sürüm geçmişi tutulmuyorsa, ilgili dönemin ekran görüntüleri ve yayın kayıtları itirazın en güçlü dayanağı olur. Bu kayıtların sonradan üretilemeyeceği düşünülerek, uyum çalışmalarında sürümleme baştan kurulmalıdır.
Yaptırımın Ötesindeki Etkiler
Aynı işleme faaliyeti, ilgili kişiler bakımından ayrı taleplere de konu olabilir. Bu nedenle ceza kararına itiraz hazırlanırken, aynı olguya dayanan bireysel başvuruların da izleneceği bir takip listesi kurulmalıdır. İnternet ortamında yayımlanan içerikler söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki talepler de bu listeye eklenir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Kararın gerekçesi, tebligatın biçimi ve başvuru yoluna ilişkin güncel düzenleme itirazın takvimini doğrudan etkilediğinden, karar elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.