Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, geçerliliği en çok tartışılan hukuki sebeptir. Uyuşmazlıkların büyük kısmı rızanın hiç alınmamasından değil, alındığının usulüne uygun biçimde ispat edilememesinden doğar. Bu rehber KVKK, 6698 ve 5651 çerçevesinde ilgili kişinin şikâyet dosyasını nasıl kuracağını ele alır.
Geçerli Rızanın Üç Ölçütü
Açık rızanın geçerli sayılabilmesi için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Uygulamada en sık görülen sakatlık, hizmetin verilmesinin rızaya bağlanmasıdır; rıza vermeyen kullanıcının hizmetten yararlanamadığı hâllerde iradenin özgür olmadığı ileri sürülebilir. İkinci sakatlık, aydınlatma metniyle rıza metninin tek kutucukta birleştirilmesidir.
İspat Yükü Kimde?
Rızanın varlığını ve kapsamını gösterme yükü veri sorumlusundadır. Ancak ilgili kişi de kendi iddiasını destekleyecek kayıtları toplamalıdır: hangi tarihte hangi hizmete kayıt olduğu, hangi kanaldan ticari ileti aldığı, verisinin nerede göründüğü. Bu kayıtlar olmadan şikâyet dilekçesi soyut kalır.
Şikâyet Öncesi Zorunlu Basamak
- Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; talep açık ve tek tek numaralandırılır.
- Başvurunun ulaştığı belgelenir; kayıtlı elektronik posta veya noter kanalı iz bırakır.
- Veri sorumlusunun cevabı için öngörülen süre beklenir; cevapsızlık da bir sonuçtur.
- Cevap yetersizse ya da hiç verilmezse Kurula şikâyet yoluna gidilir; şikâyet için tanınan süre cevap tarihine bağlı olarak işler.
- Şikâyet dilekçesine başvuru metni, gönderim kaydı ve alınan cevap eklenir.
Dosyayı Güçlendiren Kayıtlar
- Kayıt ekranının ve onay kutucuklarının görüntüsü
- Aydınlatma metninin o tarihteki sürümü
- Ticari ileti örnekleri ve ret talebine rağmen gelen iletiler
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığını gösteren bildirimler
- Silme talebine verilen cevap ve verinin hâlâ erişilebilir olduğunu gösteren kayıt
Delil Eksikliğinin Bedeli
Başvuru kanalının belgelenmemesi, şikâyetin usulden değerlendirilmemesine yol açabilir. Bir diğer kayıp, ihlalin öğrenildiği tarihin gösterilememesidir; süre hesabı bu tarihe bağlandığı için, öğrenme anını sabitleyen bir belge dosyanın omurgasıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun yapısı sonucu değiştirebilir. Şikâyet süreciniz için belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.