Kişisel veri uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, verinin işlenmesinden değil, açık rızanın hukuka uygun biçimde alınmamasından doğar. Bir başka sık hata da, açık rıza gerekmeyen bir işleme için rıza istenmesi ve rızanın geri alınmasıyla faaliyetin kilitlenmesidir. Aşağıdaki çerçeve, 6698 sayılı KVKK ekseninde şikayet yolunu ve öncesindeki zorunlu adımı açıklar.
Açık Rıza Gerçekten Gerekli mi?
Kanun, açık rıza dışında da işleme şartları öngörmüştür: sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olma, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi, bir hakkın tesisi ve kullanılması gibi haller bunlardandır. Bu şartlardan biri varken ayrıca rıza alınması, hem gereksiz hem de riskli bir tercihtir. Denetimlerde en çok tartışılan konu, işlemenin dayanağının belgeyle gösterilememesidir.
Geçerli Rızanın Ölçütleri
- Belirli bir konuya ilişkin olmalı: genel ve kapsayıcı ifadeler geçerli sayılmaz.
- Bilgilendirmeye dayanmalı: aydınlatma metni rızadan önce ve ayrı sunulmalıdır.
- Özgür iradeyle açıklanmalı: hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanamaz.
- Geri alınabilir olmalı: geri alma yolu, verme yolu kadar kolay olmalıdır.
Şikayetin Ön Koşulu: Veri Sorumlusuna Başvuru
- Talep önce veri sorumlusuna, kimliği doğrulanabilir bir kanaldan iletilir.
- Başvuruda hangi verinin, hangi işlemesinin sorgulandığı somut biçimde belirtilir.
- Gönderim tarihi belgelenir; şikayet süresi bu tarihe ve gelen cevaba bağlı işler.
- Cevap yetersizse ya da süresinde cevap verilmezse Kurula şikayet yoluna gidilir.
Doğrudan Kurula yapılan başvurular, bu ön adım tamamlanmadığı için sıklıkla işleme alınmaz ve bu sırada süreler tükenir.
Kurul Aşaması ve Sonrası
Şikayet dosyasında ekran görüntüsü, yazışma ve varsa üyelik sözleşmesi metni birlikte sunulmalıdır. Kurulun verdiği kararlar idari nitelikte olduğundan, karara katılmayan taraf için idari yargı yolu açıktır ve dava süresi kararın tebliğine bağlıdır. Ayrıca kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle doğan zararlar için genel hükümlere göre tazminat talebi ayrı bir yol olarak değerlendirilebilir.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. İşleme faaliyetinizin dayanağı ve veri kategorisi farklı sonuçlar doğurabileceğinden, başvuru metnini bir hukukçuyla birlikte hazırlamanız uygun olur.