Kişisel verilerin korunması alanında hak arama yolu kademelidir: önce veri sorumlusuna, sonra Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na başvurulur. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden reddedilir ve arada geçen süre geri kazanılmaz. Bu rehber, 6698 sayılı Kanun kapsamında başvuru ve şikâyet takvimini, VERBİS kayıt yükümlülüğüyle birlikte ele alır.
Önce Veri Sorumlusuna: Zorunlu İlk Adım
İlgili kişi; verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse bilgi talep etme, düzeltme, silme veya yok edilmesini isteme ve işlemenin hukuka aykırılığı hâlinde zararının giderilmesini talep etme haklarına sahiptir. Bu talepler öncelikle veri sorumlusuna yöneltilmelidir. Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvurunun yazılı olması ya da Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle iletilmesi gerekir; sadece müşteri hizmetlerini aramak geçerli bir başvuru sayılmaz.
Kurula Şikâyette İki Ayrı Süre
Veri sorumlusunun cevabı yetersizse, talep reddedilmişse ya da hiç cevap verilmemişse Kurula şikâyet yolu açılır. Burada iki süre birlikte işler: cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve başvuru tarihinden itibaren her hâlde altmış gün. Cevap hiç gelmediğinde otuz günlük yanıt süresinin bitimi beklendikten sonra şikâyet süresi başlar. Bu hesabı yanlış yapan başvurucular çoğu kez süresinde şikâyette bulunmuş sayılmaz. Başvuru ve cevap tarihlerini gösteren belgeler şikâyet dilekçesine mutlaka eklenmelidir.
VERBİS Kaydı: Ayrı Bir Yükümlülük Katmanı
Veri Sorumluları Sicili'ne kayıt, belirli ölçütleri karşılayan veri sorumluları için zorunludur ve ilgili kişinin şikâyet hakkından bağımsızdır. Kayıt yükümlülüğünün ihlali idari yaptırım riski doğurur. Kurumların kontrol etmesi gereken başlıklar şunlardır:
- Kayıt yükümlülüğü kapsamında olunup olunmadığının ölçütlere göre teyidi
- Kişisel veri işleme envanterinin güncel tutulması
- Saklama ve imha politikasının envanterle uyumlu olması
- Aydınlatma metinlerinin fiilî işleme faaliyetiyle örtüşmesi
- Yurt dışına aktarım varsa bunun sicilde doğru beyan edilmesi
- İrtibat kişisi bilgilerinin güncelliği
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararı, hem şikâyetçi hem veri sorumlusu bakımından idari nitelikte bir işlemdir ve idare mahkemesinde dava konusu edilebilir. Dava açma süresi kararın tebliğinden itibaren işler. İdari para cezasına karşı ise farklı bir kanun yolu öngörülmüş olabileceğinden, tebliğ edilen kararın altındaki başvuru yolu bilgisi mutlaka okunmalıdır. Bu bilgilendirmenin eksik olması, dava süresi bakımından lehe değerlendirilebilecek bir durumdur; ancak buna güvenip beklemek riskli bir tercihtir.
Kapanış
Veri koruma dosyalarında hak kaybının en yaygın nedeni, doğru mercie yanlış sırayla başvurmaktır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma talepleri ile KVKK başvuruları da sıkça karıştırılır; ikisi farklı mercilere ve farklı takvimlere tabidir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; başvurunuzun içeriğine göre izlenecek yol değişebileceğinden, dilekçeyi göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.