Kişisel verilerin korunması alanında yapılan başvuruların önemli bir bölümü esasa girilmeden usulden sonuçsuz kalır. Sebep çoğu zaman aynıdır: zorunlu ön aşama atlanmış ya da süreler yanlış hesaplanmıştır. Bu rehber, açık rızaya dayanmayan veri işleme iddiasında şikâyet yolunu adım adım kurar.
Kurula Doğrudan Şikâyet Yolu Kural Olarak Kapalıdır
6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını öngörür. Bu başvuru yapılmadan doğrudan Kurula gidilmesi hâlinde şikâyet ön koşul eksikliği nedeniyle işleme alınmaz. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır ve kimliği tevsik edici bilgileri, talebin konusunu ve dayanağını içermelidir. Veri sorumlusunun kayıtlı elektronik posta adresi veya sistemde bildirilen iletişim kanalı kullanılmalıdır.
İki Ayrı Süre Birlikte İşler
Veri sorumlusu, kendisine ulaşan talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. İlgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Veri sorumlusu hiç cevap vermezse, ilgili kişi otuz günlük sürenin dolmasını bekleyip altmış günlük üst sınır içinde şikâyet etmelidir. Bu iki sürenin biri gözden kaçırıldığında şikâyet süresinde yapılmamış sayılır.
Açık Rızanın Geçerliliği Nasıl Tartışılır
- Rıza belirli bir konuya ilişkin mi, yoksa genel ve soyut bir onay metni mi
- Bilgilendirme, aydınlatma yükümlülüğünü karşılayacak açıklıkta mı
- Rıza özgür iradeyle mi verilmiş, hizmetin şartı hâline mi getirilmiş
- Rızanın geri alınabileceği açıkça belirtilmiş mi ve geri alma sonuçları uygulanmış mı
- Verinin işlenmesi rıza dışında bir hukuka uygunluk sebebine dayandırılabiliyor mu
Son madde uygulamada en sık atlanan noktadır: kanun, açık rıza dışında da işlemeyi hukuka uygun kılan hâller öngörmüştür. Veri sorumlusunun bu sebeplerden birine dayanması hâlinde tartışma rızanın geçerliliğinden çıkar, dayanılan sebebin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine kayar.
Şikâyet Sonrası Aşama
Kurul, şikâyeti inceleyerek veri sorumlusuna talimat verebilir veya idari yaptırım uygulayabilir. Kurul kararlarına karşı ise idari yargı yolu açıktır ve bu aşamada idari yargılama usulünün süreleri devreye girer. Veri ihlali nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zarar için genel hükümlere göre tazminat talebi ayrıca ileri sürülebilir; bu yol Kurula şikâyetten bağımsızdır ve birinin sonuçlanmasını beklemez.
Kısa Değerlendirme
Veri koruma dosyalarında başvuru sırası, iddianın gücü kadar belirleyicidir; ön aşama tamamlanmadan atılan adım süre kaybından fazlasına yol açar. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; işlenen verinin niteliği ve veri sorumlusunun dayanağı sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesi profesyonel değerlendirme alınması yerinde olur.