Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, KVKK sisteminin tek dayanağı değil; kanunda sayılan işleme şartlarından yalnızca biridir. Uygulamadaki uyuşmazlıkların büyük bölümü, aslında başka bir hukuka uygunluk sebebine dayanabilecek işlemenin zorlama biçimde rızaya bağlanmasından doğar. 6698 sayılı Kanun kapsamında ilgili kişinin izleyeceği yol ise kademelidir ve sıra atlandığında şikâyet usulden değerlendirilmeyebilir.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
- Belirli bir konuya ilişkin olması ve genel nitelik taşımaması
- Bilgilendirmeye dayanması; aydınlatma metninin önceden sunulmuş olması
- Özgür iradeyle verilmesi; hizmetin ön şartı hâline getirilmemesi
- Her zaman geri alınabilir olması ve geri alma kanalının işletilmesi
Hizmet almanın rıza vermeye bağlandığı hâllerde rızanın özgür iradeye dayandığı tartışmalı hâle gelir. Bu tespit, şikâyet dilekçesinin merkezine yerleştirilmelidir.
Kademeli Başvuru Sırası
- Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır ve talep açıkça belirtilir.
- Veri sorumlusu kanunda öngörülen otuz günlük süre içinde yanıt vermelidir.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde yanıtlanmazsa Kurula şikâyet yolu açılır.
- Kurul kararına karşı ise idari yargı yolu gündeme gelir.
Doğrudan Kurula yapılan şikâyet, veri sorumlusuna başvuru şartı yerine getirilmediği için sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle ilk başvurunun tarihi ve gönderim kaydı özenle saklanmalıdır.
Başvuru Metninde Somutluk
Talebin hangi veri kategorisine ilişkin olduğu, verinin nereden elde edildiği, hangi amaçla işlendiğinin sorulduğu ve silme, yok etme veya aktarımın durdurulması taleplerinden hangisinin ileri sürüldüğü ayrı ayrı yazılmalıdır. Genel ifadelerle yazılan başvurular, veri sorumlusuna kaçamak yanıt verme imkânı tanır. İnternet ortamındaki yayınlar söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolu paralel olarak değerlendirilebilir.
Çözüm Görüşmesi mi, Yaptırım mı
Veri sorumlusu hatayı kabul edip veriyi siliyor ve aynı işlemenin tekrarlanmayacağını yazılı olarak taahhüt ediyorsa, uyuşmazlığın bu aşamada kapanması ilgili kişi için genellikle daha hızlı sonuç verir. Buna karşılık ihlal sistematikse, çok sayıda kişiyi etkiliyorsa veya veri güvenliği tedbirlerindeki eksiklik sürüyorsa Kurul denetimi yalnızca somut olayı değil uygulamanın kendisini de değiştirir. Tazminat talebi ise bu süreçlerden bağımsız olarak genel hükümlere göre ileri sürülebilir.
Kurum Tarafında Hazırlık
Veri sorumlusu konumundaki işletmeler için en etkili savunma, işleme faaliyetinin envanterde doğru tanımlanmış olmasıdır. Rızaya dayanmayan işlemelerin hangi hukuki sebebe dayandığı önceden belgelenmişse, şikâyet aşamasında sonradan gerekçe üretme zorunluluğu doğmaz.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. İşleme faaliyetinin türü ve tarafların konumu sonucu etkilediğinden, başvurunuzu göndermeden önce hukuki görüş almanız yararlı olur.