Kişisel verilerin işlenmesine dair uyuşmazlıkların büyük bölümü tek bir soruda düğümlenir: açık rıza gerçekten alınmış mıdır ve bu nasıl ispatlanacaktır? Silme ve yok etme talebi de çoğu zaman bu sorunun cevabına bağlanır. Aşağıdaki rehber, 6698 sayılı KVKK ekseninde rızanın ispatını ve silme talebinin delil dosyasını konu almaktadır.
Açık Rızada İspat Yükü Kimde?
Kişisel verinin işlenmesinde hukuka uygunluk sebebini göstermek, veri sorumlusunun yükümlülüğüdür. Bu nedenle ilgili kişinin "rıza vermedim" beyanı karşısında, aksini ortaya koyacak kaydı sunması gereken taraf veri sorumlusudur. Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olması gerektiğinden; ispat da bu üç unsuru ayrı ayrı karşılamalıdır.
Uygulamada en zayıf halka, hizmet almanın rıza vermeye bağlandığı akışlardır. Böyle bir kurguda toplanan onay kaydı, teknik olarak var olsa bile özgür irade unsuru bakımından tartışmalı hale gelir.
Rıza Kaydını Delile Dönüştüren Unsurlar
- Onay anına ait zaman damgası ve hangi metnin gösterildiğini belirten sürüm bilgisi
- Aydınlatma metni ile rıza metninin ayrı ayrı sunulduğunu gösteren arayüz kaydı
- Rızanın hangi işleme faaliyetini kapsadığına dair kapsam tanımı
- Geri alma talebinin ulaştığı tarih ve sonrasında işlemenin durdurulduğunu gösteren log
Silme ve Yok Etme Talebinde Dosya Kurgusu
Rıza geri alındığında ya da işleme sebebi ortadan kalktığında, verinin akıbetine ilişkin talep yazılı olarak veri sorumlusuna iletilir. Talep metninde hangi veri kategorisinin, hangi sistemde ve hangi tarihten itibaren silinmesinin istendiği somut yazılmalıdır. Yedek ortamlar, log kayıtları ve üçüncü taraf aktarımları ayrıca sayılmazsa, verilen cevap çoğu kez yalnızca ana sistemi kapsar ve talep kısmen karşılanmış görünür.
Uzlaşma mı, Şikâyet ve Dava mı?
Veri sorumlusuna başvuru aşamasında çözülebilecek bir eksiklik varsa, doğrudan çatışmacı yol seçmek her zaman lehe sonuç vermez; kaydın düzeltilmesi ve teyit yazısı alınması pratikte yeterli olabilir. Buna karşılık verinin üçüncü kişilere aktarıldığı, itibar veya maddi zarar doğduğu hallerde Kurula şikâyet ile tazminat davası birlikte planlanmalıdır. Karar verirken şu ölçüt işe yarar: talebin karşılanması geriye dönük zararı gideriyor mu, yoksa yalnızca ileriye mi etki ediyor?
Sık Görülen Delil Hataları
- Başvurunun ulaştığını gösteren belgenin saklanmaması
- Ekran görüntülerinin tarih ve adres bilgisi görünmeyecek şekilde alınması
- Talebin genel ifadelerle yazılıp veri kategorisinin belirtilmemesi
- Cevap yazısındaki çelişkilerin karşı yazıyla tespit edilmemesi
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her dosyanın veri akışı ve teknik altyapısı farklıdır. Somut olayda hangi hukuka uygunluk sebebinin geçerli olduğu ve hangi yolun izleneceği, dosyaya özgü bir inceleme sonrası bir hukukçuyla birlikte belirlenmelidir.