Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, rıza alınmasından önce gelen ve tek başına yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. 6698 sayılı KVKK, ilgili kişiye Kurula şikâyet hakkı tanırken bu hakkı sıralı bir başvuru düzenine bağlar. Aşağıda önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kurula şikâyet aşaması ve bu sürecin sonundaki yargı yolu ele alınmıştır.
Aydınlatma ile Açık Rıza Karıştırılmamalıdır
Aydınlatma, verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin ve kimlere aktarılabileceğinin bildirilmesidir; açık rıza ise ayrı bir hukuka uygunluk sebebidir. Veri işleme başka bir hukuki sebebe dayansa bile aydınlatma yapılması gerekir. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, tek bir metinde onay kutusuyla birlikte sunulan ve rızayı aydınlatmanın içine gömen düzenlemelerdir; bu yapı, rızanın özgür iradeyle verilmediği tartışmasını da beraberinde getirir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
- Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
- Başvuruda kimlik bilgileri, talep ve talebe dayanak oluşturan olay açıkça belirtilmelidir.
- Gönderim tarihinin ispatlanabilir olması, sonraki aşamanın süresi bakımından belirleyicidir.
Kurula Şikâyette Süre Hesabı
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Buradaki ikili süre çoğu zaman gözden kaçar: veri sorumlusu hiç cevap vermediğinde, otuz günün dolmasını bekleyip sonra rahat davranmak altmış günlük dış sınırın aşılmasına yol açabilir. Şikâyet dilekçesinde ihlal edilen yükümlülüğün hangisi olduğu ve talebin ne olduğu ayrı ayrı gösterilmelidir.
Kurul Kararından Sonraki Yol ve Alternatif Talepler
Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır ve buradaki süreler idari yargının kendi rejimine tabidir. Ayrıca Kurula şikâyet, uğranılan zararın tazmini için genel hükümlere göre dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; iki yol birbirinin alternatifi değildir. İnternet ortamında yayımlanan içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerikten çıkarma ve erişim engelleme yolları da paralel olarak değerlendirilebilir. Veri sorumlusunun sunduğu düzeltme veya silme taahhüdü kabul edilecekse, taahhüdün kapsamı ve uygulanma tarihi yazılı hâle getirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Veri koruma başvurularında süre sınırları kısa ve iç içe geçmiş olduğundan, ilk başvurunuzu göndermeden önce metnin ve takvimin gözden geçirilmesinde yarar vardır.