Kişisel verilerin açık rıza olmaksızın işlendiği durumlarda ilgili kişinin elinde hem idari hem yargısal yollar bulunur. Ancak bu yolların sırası kanunla belirlenmiştir; sıra atlandığında şikâyet usulden reddedilir. Aşağıdaki rehber açık rıza ihlallerinde başvuru ve şikâyet adımlarını KVKK sistematiği içinde ele alır.
Şikâyetten Önce Veri Sorumlusuna Başvuru Zorunludur
Kurula şikâyet yolunun açılabilmesi için önce veri sorumlusuna başvurulmuş olması gerekir. Bu başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır ve içeriğinde talebin ne olduğu açıkça belirtilmelidir. Verilerimin silinmesini istiyorum denilmekle yetinilmemeli; hangi verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından ve hangi gerekçeyle silinmesi istendiği yazılmalıdır.
Süre Hesabı: İki Ayrı Takvim
Veri sorumlusunun başvuruya cevap vermesi için kanunda bir süre öngörülmüştür. İlgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde ve her halde başvuru tarihinden itibaren öngörülen azami süre içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Burada iki takvim paralel işler: cevabın alındığı tarih ve başvurunun yapıldığı tarih. Cevap hiç gelmediğinde ikinci takvimin işlemeye devam ettiği gözden kaçırılmamalıdır.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
Şikâyetin esasını, verilen rızanın hukuken geçerli olup olmadığı oluşturur. Değerlendirmede şu ölçütler öne çıkar:
- Rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, genel ve sınırsız biçimde alınmaması
- Bilgilendirmeye dayanması; aydınlatma metninin rıza alınmadan önce sunulmuş olması
- Özgür iradeyle açıklanması; hizmetin alınması rıza şartına bağlanmışsa özgür iradeden söz edilemeyeceği
- Rızanın her zaman geri alınabilir olması ve geri alma yolunun fiilen erişilebilir bırakılması
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Şikâyet üzerine verilen karar ilgili kişinin talebini karşılamıyorsa ya da veri sorumlusu aleyhine verilen karara itiraz edilmek isteniyorsa idari yargı yolu işletilir. Kurul kararları idari işlem niteliğinde olduğundan dava açma süresi, kararın tebliğ tarihinden itibaren hesaplanır. Bu aşamada dilekçenin, Kurul kararındaki gerekçeyi hedef alacak biçimde kurulması gerekir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun kendisi ve gönderim kaydı
- Varsa alınan cevap ve cevabın tarihini gösteren belge
- İşleme faaliyetine ilişkin ekran görüntüleri, elektronik posta kayıtları ve sözleşme metinleri
- Aydınlatma metninin hangi anda sunulduğunu gösteren kayıtlar
- Zararın doğduğu iddia ediliyorsa buna ilişkin belgeler
Veri koruma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla ihlalin ağırlığı değil, başvuru sırasının ve tarihlerinin doğru kurulmasıdır. Kendi başvuru takviminizi çıkardıktan sonra hukuki değerlendirme almanız yerinde olur; bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.