Açık rıza, kişisel veri işlemenin hukuki dayanaklarından yalnızca biridir ve geri alınabilir niteliktedir. Uygulamadaki asıl karışıklık, rıza geri alındıktan sonra veri sorumlusunun işlemeye devam edip edemeyeceği noktasında yaşanır. 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, rızanın geri alınmasından silme ve yok etme talebine, oradan Kurul şikâyetine uzanan zinciri süre disiplini içinde ele alır.
Rıza Geri Alındıktan Sonra Ne Olur?
Rızanın geri alınması geleceğe etkili sonuç doğurur; geri alma anına kadar yapılan işlemeler kendiliğinden hukuka aykırı hâle gelmez. Ancak veri sorumlusu, rızanın kalkmasından sonra aynı veriyi başka bir hukuki sebebe dayandırarak işlemeye devam ediyorsa, bu sebebi açıkça göstermek zorundadır. Pratikte en sık karşılaşılan durum, bir sözleşmenin ifası veya bir kanuni saklama yükümlülüğünün dayanak olarak öne sürülmesidir. Bu nedenle başvuru metninde yalnızca silme talebi değil, hangi hukuki sebeple işlemeye devam edildiğinin açıklanması talebi de yer almalıdır.
Veri Sorumlusuna Başvuru Metnini Kurmak
- Başvurucunun kimliğini doğrulayacak bilgilerin eksiksiz yazılması.
- Talebin konusu olan verinin, hangi kanal üzerinden hangi tarihte verildiğinin belirtilmesi.
- Rızanın geri alındığının açık bir cümleyle beyan edilmesi.
- Silme, yok etme veya anonim hâle getirme taleplerinden hangisinin istendiğinin seçilmesi.
- Verinin aktarıldığı üçüncü kişilere de bildirim yapılmasının istenmesi.
- Başvurunun tebliğ tarihini belgeleyen bir kanalın kullanılması.
Süre Zincirinde Kırılma Noktaları
Bu süreçte en çok hak kaybı, veri sorumlusuna başvuru aşaması atlanarak doğrudan Kurula şikâyet edilmesinden doğar. Kurula başvuru, kural olarak veri sorumlusuna yapılmış bir başvurunun reddedilmesine, yetersiz yanıtlanmasına veya cevapsız bırakılmasına bağlıdır. İkinci kırılma noktası, cevabın alındığı tarihin belgelenmemesidir; elektronik posta ile gelen yanıtların tarih bilgisiyle birlikte arşivlenmesi gerekir. Üçüncüsü, aynı olaydan doğan tazminat talebinin tamamen unutulmasıdır; şikâyet yolu ile tazminat yolu birbirinin alternatifi değildir.
Kurumla Çözüm mü, Yargı Yolu mu?
Veri sorumlusu silme talebini kısmen kabul ediyorsa, kabul edilen kapsam yazılı olarak teyit ettirilmelidir. Sözlü mutabakatla kapatılan dosyalar, verinin arşiv kayıtlarında veya yedeklerde kalması hâlinde ispat sorunu doğurur. Silmenin yedek sistemleri de kapsayıp kapsamadığı ve aktarım yapılan taraflara bildirim yapılıp yapılmadığı mutlaka sorulmalıdır.
Kapanış
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir ve her veri işleme faaliyetinin kendine özgü hukuki dayanağı bulunur. Talebinizin kapsamını ve izleyeceğiniz yolu belirlemeden önce, ilgili yazışmalarla birlikte hukuki değerlendirme almanız yararınıza olacaktır.