Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, ihlal edildiğinde en hızlı sonuç doğuran başlıklardan biridir. Buna karşılık ilgili kişinin izleyeceği yol katı bir sıraya bağlıdır ve bu sıranın atlanması, esasa hiç girilmeden başvurunun reddine yol açar. Aşağıda süre ve mercii ekseninde bir yol haritası sunulmaktadır.
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
6698 sayılı KVKK, ilgili kişinin doğrudan Kurula şikâyette bulunmasına imkân tanımaz. Önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurulması gerekir. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi halinde ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.
Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırılmamalıdır: veri sorumlusu geç cevap verse dahi altmış günlük dış sınır işlemeye devam eder. Cevap beklerken bu dış sınırın dolması, en sık karşılaşılan usule aykırılık kaynağıdır.
Aydınlatmanın Ayrı Bir Yükümlülük Olması
Aydınlatma yükümlülüğü, açık rızadan bağımsızdır ve işleme hangi hukuki sebebe dayanırsa dayansın yerine getirilmelidir. Metnin yalnızca varlığı da yeterli görülmez; kimliğin, işleme amacının, aktarım yapılan tarafların ve hakların anlaşılır biçimde ortaya konması gerekir. Aydınlatma metninin açık rıza metniyle tek bir onay kutusuna bağlanması ise ayrı bir aykırılık tartışması doğurur. 5651 kapsamında tutulan kayıtlar veya çerez uygulamaları söz konusu olduğunda bilgilendirmenin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kurul Kararı Sonrası Yargı Yolu
Kurulun şikâyet üzerine verdiği kararlar idari işlem niteliğindedir ve bunlara karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Buna karşılık kişilik haklarının ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri genel hükümlere göre adli yargıda ileri sürülür. İki yolun birbirini beklemesi zorunlu değildir; Kurul kararı beklenirken tazminat talebi bakımından süre işlemeye devam eder. İdari para cezalarına karşı başvurulacak merci mevzuat değişiklikleriyle güncellendiğinden, ceza yazısında gösterilen kanun yolu ve süre esas alınmalı, eski uygulamaya göre hareket edilmemelidir.
Süre ve Merci Hatalarının Kalıpları
- Veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan Kurula şikâyette bulunulması
- Cevap beklenirken altmış günlük dış sınırın dolması
- Başvurunun kimliği doğrulanamayacak bir kanaldan yapılması ve tarihinin ispatlanamaması
- Talebin hangi hakka dayandığının belirtilmemesi, örneğin silme ile bilgi talebinin karıştırılması
- Tazminat talebiyle idari başvurunun aynı dilekçede birleştirilmesi
Başvuru Dosyasının Kurulması
- İhlale konu işlemenin tarihi ve kanalı belgelenir, ekran görüntüleri saklanır.
- Veri sorumlusunun kimliği ve varsa temsilcisi doğrulanır.
- Başvuru, tarihi ispatlanabilir bir yöntemle yapılır ve teslim kaydı korunur.
- Otuz ve altmış günlük süreler aynı takvime ayrı satırlarda işlenir.
- Kurul kararı sonrası izlenecek yargı yolu ve süresi önceden not edilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her başvurunun içeriği ve veri sorumlusunun cevabı farklı sonuç doğurabilir. Süre planınızı kesinleştirmeden önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.