Kişisel verilerin korunması alanında en sık karşılaşılan usul hatası, aydınlatma yükümlülüğünün ihlal edildiğini düşünen ilgili kişinin doğrudan Kurul'a şikâyette bulunmasıdır. 6698 sayılı KVKK, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulmasını, ancak bundan sonra Kurul'a gidilmesini öngörür. Bu sıralama atlandığında şikâyet esasa girilmeden iade edilir ve arada geçen zaman kaybedilir.
Basamak Sırası: Önce Veri Sorumlusu
Başvuru, veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır. Veri sorumlusunun cevap için belirli bir süresi vardır; bu süre içinde yanıt verilmemesi, cevabın yetersiz kalması veya talebin reddi hâllerinde Kurul'a şikâyet yolu açılır. Kurula başvuru için de ayrı bir süre işlemeye başlar. Dolayısıyla dosyada iki farklı takvim vardır: veri sorumlusunun cevap süresi ve şikâyet süresi. Bunlardan yalnızca birinin izlenmesi, hak kaybına yol açar.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Şey Değildir
Başvuru dilekçelerinde en çok karışan konu budur. Aydınlatma, verinin kim tarafından, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin bildirilmesidir ve her hâlde yerine getirilmesi gerekir. Açık rıza ise yalnızca belirli işleme sebeplerinde gündeme gelir. Şikâyet metninde ihlalin hangisine ilişkin olduğu ayrıştırılmazsa, inceleme talebin dışına çıkabilir. Aynı biçimde silme, yok etme ve anonim hâle getirme talepleri de ayrı ayrı ve açıkça yazılmalıdır.
Kurul Kararından Sonra Hangi Yargı Yolu?
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargıda dava açılır. Buna karşılık kişilik haklarının ihlali nedeniyle talep edilen maddi ve manevi tazminat, adli yargıda genel hükümlere göre görülür. Veri ihlali aynı zamanda suç teşkil ediyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ayrıca gerekir. Üç kanalın birbirini beklemesi gerekmez; birinin sonucu diğerini kendiliğinden doğurmaz.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini gösteren belge
- Verilen cevap veya cevapsız kalındığını ortaya koyan kayıt
- İhlale konu metin, ekran görüntüsü ya da sözleşme örneği
- İlgili kişinin kimliğini ve talebin kapsamını netleştiren beyan
Yanlış Mercie Yönelmenin Görünmeyen Sonucu
Şikâyetin usulden iadesi, ilgili kişinin haksız olduğu anlamına gelmez; ancak yeniden başlatılan süreçte veri sorumlusunun kayıtları değişmiş, log süreleri dolmuş olabilir. Bu nedenle ilk başvuru metni, ileride Kurul'a ve gerekirse yargıya taşınacağı varsayılarak yazılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; işlenen verinin türü ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreler işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.