Kişisel verilerin işlenmesinde ilk adım, ilgili kişinin ne olup bittiğini anlamasıdır. Aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmediğinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar, çoğu zaman esasa değil başvuru sürelerinin kaçırılmasına takılır. KVKK (6698) ve 5651 çerçevesindeki bu rehber, süre takvimini ve usul hatalarını konu alır.
Aydınlatma Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Aydınlatma, verinin elde edildiği sırada yapılmalıdır; sonradan gönderilen bir bilgilendirme yükümlülüğü geçmişe etkili biçimde karşılamaz. Metinde veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, aktarılan taraflar ve aktarım amacı, toplama yöntemi ile hukuki sebep ve ilgili kişinin hakları yer almalıdır. Aydınlatmanın açık rıza metniyle aynı kutuda birleştirilmesi, rızanın özgür iradeyle verilmesini tartışmalı hâle getirir; bu iki metnin ayrılması yerleşik bir uygulama beklentisidir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle iletmek zorundadır. Bu aşama atlanarak doğrudan Kurula yapılan şikâyet, usulden değerlendirme dışı bırakılabilir. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır; işlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde tarifedeki ücret istenebilir.
Kurula Şikâyette Süre Zinciri
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevabın geç gelmesini bekleyen başvurucu altmış günlük dış sınırı aşabilir. Bu nedenle başvuru tarihi ile birlikte her iki bitiş tarihi de aynı anda takvime işlenmelidir.
Aydınlatma Metnini Denetlerken Bakılacaklar
- Metin, verinin toplandığı kanalda ve toplama anında sunuluyor mu?
- İşleme amaçları genel ifadelerle değil, somut biçimde sayılmış mı?
- Hukuki sebep, açık rıza dışındaki şartlar bakımından ayrı ayrı belirtilmiş mi?
- Yurt dışına aktarım varsa bu husus açıkça yazılmış mı?
- Çerez politikası ve 5651 kapsamındaki kayıt yükümlülükleriyle çelişki bulunuyor mu?
Şikâyet Sonrası Yargı Yolu
Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır. Ayrıca kişilik haklarının ihlali söz konusuysa genel hükümlere dayanan tazminat talebi ve suç oluşturan fiiller bakımından ceza şikâyeti, Kurula başvurudan bağımsız olarak değerlendirilebilir. Bu yolların hangisinin öncelikli izleneceği, talebin amacına göre belirlenmelidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme içindir. Veri işleme faaliyetinizin niteliği ve tarafların sıfatı süre hesabını etkileyebileceğinden, somut olay için ayrıca hukuki görüş alınması önerilir.