Kişisel verilerin işlendiğini fark eden kişinin ilk sorusu genellikle şudur: bana bu konuda hiç bilgi verilmedi, bunu nasıl kanıtlarım? Aydınlatma yükümlülüğü uyuşmazlıklarında ispat dengesi ilgili kişinin lehinedir, ancak bu avantajın işe yaraması için şikâyet dosyasının doğru sırayla kurulması gerekir.
Yükümlülüğü Yerine Getirdiğini Gösterme Yükü Veri Sorumlusundadır
KVKK sistematiğinde aydınlatma, veri işleme faaliyetinden önce ve ilgili kişinin anlayabileceği açıklıkta yapılması gereken bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün yerine getirildiğini ispat yükü veri sorumlusuna aittir. Dolayısıyla ilgili kişinin görevi ihlali kanıtlamak değil, verisinin işlendiğini ve kendisine bilgilendirme yapılmadığını somut biçimde ortaya koymaktır.
Açık Rıza ile Aydınlatmayı Karıştırmayın
Uygulamada en sık görülen kusur, aydınlatma metni ile rıza beyanının tek bir kutucuğa sıkıştırılmasıdır. Aydınlatma bir bilgilendirme, rıza ise ayrı ve özgür iradeye dayanan bir onaydır. İkisinin iç içe sunulması başlı başına bir tartışma konusu yaratır ve şikâyet dilekçesinde ayrıca vurgulanmalıdır.
Şikâyetten Önce Zorunlu Adım
6698 sayılı Kanun kapsamında Kurula şikâyet yolunun açılabilmesi için önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu başvuru yazılı veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve veri sorumlusunun kanunda öngörülen süre içinde cevap vermesi beklenir. Cevap verilmemesi veya cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet gündeme gelir; bu aşamada başvuru tarihini ve cevabın alındığı tarihi belgeleyen kayıtlar dosyanın omurgasını oluşturur.
Dosyaya Konulması Gereken Kayıtlar
- Verinin toplandığı ekranın veya formun tarihli görüntüsü
- Çerez bilgilendirme yapısının nasıl sunulduğunu gösteren kayıt
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim kanıtı
- Alınan cevap yazısı veya cevapsız kalındığını gösteren kayıt
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığına dair emareler, örneğin beklenmeyen ticari iletiler
İçerik Yayındaysa Paralel Yol
Kişisel veri aynı zamanda internet ortamında yayımlanmış bir içerikte yer alıyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerikten çıkarma ve erişimin engellenmesi yolları Kurul sürecinden bağımsız olarak işletilebilir. İki yolun paralel yürütülmesi, hem ihlalin sürmesini durdurur hem de zararın büyümesini engeller.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeve sunar. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun kimliği başvuru yolunu değiştirebilir; şikâyet öncesinde uzman görüşü almanız yararlı olacaktır.