Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma, yerine getirilmesi kadar yerine getirildiğinin gösterilmesi de gereken bir yükümlülüktür. 6698 sayılı KVKK bakımından ispat yükü büyük ölçüde veri sorumlusunun üzerindedir; ilgili kişi ise başvuru ve şikâyet zincirini belgelemekle sorumludur. Bu rehber, Kurula şikâyet yolunun her iki taraf açısından delil boyutunu ele alır.
Aydınlatma ile Açık Rıza Karıştırılmamalı
Aydınlatma, verinin kim tarafından, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanarak işlendiğinin ve kimlere aktarılabileceğinin bildirilmesidir ve her işleme faaliyetinde aranır. Açık rıza ise yalnızca diğer hukuki sebeplerden hiçbirinin bulunmadığı hâllerde gündeme gelen ayrı bir kurumdur. İkisinin tek bir kutucukta birleştirilmesi, uygulamada en sık karşılaşılan yapısal hatadır ve rızanın özgür iradeyle verilmediği tartışmasını doğurur.
İlgili Kişi İçin Başvuru Zinciri
- Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; başvurunun ulaştığı tarih kayıt altına alınır.
- Veri sorumlusunun en geç otuz gün içinde cevap vermesi beklenir.
- Cevap yetersizse öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet edilir.
- Şikâyet dilekçesine başvurunun tebliğ belgesi, gelen cevap ve ihlali gösteren ekler eklenir.
Veri Sorumlusunun Delil Dosyası
- Aydınlatma metninin hangi ekranda, hangi anda gösterildiğini kanıtlayan sistem kaydı
- Metin sürümlerinin tarihli arşivi ve değişiklik geçmişi
- Veri işleme envanteri ile faaliyetlerin eşleştirilmiş hâli
- Aktarım yapılan taraflarla imzalanan sözleşmeler
- Çalışan farkındalık eğitimleri ve iç politika belgeleri
Delil Eksikliğinin Somut Sonucu
Aydınlatmanın yapıldığı sözlü olarak savunulan ancak sistemde izi bulunmayan dosyalarda, yükümlülüğün yerine getirildiği kabul edilmez. Aynı şekilde ilgili kişi tarafında da başvurunun yapıldığını gösteren bir tebliğ belgesi yoksa, şikâyet süresinin başlangıcı tartışmalı hâle gelir ve dosya esasa girmeden sonuçlanabilir. Her iki tarafta da kurtarıcı unsur, işlemin anında bırakılan tarihli izdir.
İnternet Ortamına Özgü Kesişim
İçeriğin yayından kaldırılması talebi söz konusu olduğunda 5651 sayılı düzenlemedeki mekanizmalar KVKK başvurusundan bağımsız işler. Bir arama sonucunun kaldırılması ile verinin silinmesi aynı sonucu doğurmaz; birinci yol erişimi güçleştirirken ikincisi kaydı ortadan kaldırır. Talep yazılırken hangi sonucun istendiği açıkça belirtilmelidir.
Bu yazı yol gösterici bilgi sunar. Veri işleme faaliyetleriniz veya maruz kaldığınız ihlal kendine özgü koşullar taşıyabileceğinden, başvuru öncesinde konuya ilişkin profesyonel değerlendirme almanız önerilir.