Kişisel verilerinin nasıl işlendiğini öğrenmek isteyen bir kişi ile veri sorumlusu arasındaki uyuşmazlıkların çoğu, aydınlatma yükümlülüğünün hiç yerine getirilmemesinden ya da genel geçer bir metinle geçiştirilmesinden doğar. Ancak KVKK, bu tür bir ihlalde doğrudan Kurula şikâyet yolunu açmaz; önce veri sorumlusuna başvurulmasını arar. Sıralamayı ve süreleri şaşırmak, esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar.
Zorunlu ilk adım: veri sorumlusuna başvuru
6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin taleplerini öncelikle veri sorumlusuna iletmesini öngörür. Başvurunun yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılması ve kimliği tespit edilebilir nitelikte olması gerekir. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu adım atlanarak doğrudan Kurula gidilirse şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle değerlendirmeye alınmaz.
Şikâyet süresinin iki ayağı
Kanun, ilgili kişinin şikâyet hakkını iki ayrı süreye bağlar: veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Cevap hiç verilmediğinde ikinci süre devreye girer. Bu nedenle başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarih, dosyanın en kritik verisidir ve mutlaka kanıtlanabilir bir kanalla belgelenmelidir.
Aydınlatma ihlalini somutlaştıran kanıtlar
- Verinin toplandığı an ekranda görünen metnin tarihli kaydı
- Onay kutucuklarının aydınlatma ve açık rıza ayrımını yapıp yapmadığını gösteren görüntüler
- Üyelik sözleşmesi, gizlilik politikası ve çerez bildiriminin başvuru tarihindeki sürümleri
- Veri sorumlusuna gönderilen başvurunun tebliğ veya teslim kanıtı
- Gelen cevabın tam metni ve cevabın hangi talepleri karşılamadığına dair karşılaştırma
Aydınlatma ile açık rızayı ayırın
Uygulamada en yaygın kusur, aydınlatma metninin rıza metniyle birleştirilmesidir. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğüdür ve her hâlde yerine getirilmesi gerekir; açık rıza ise yalnızca belirli işleme şartlarında aranan ayrı bir hukuki dayanaktır. İkisinin tek kutucukta toplanması, rızanın özgür iradeyle verilmediği tartışmasını doğurur. Şikâyet dilekçesinde bu ayrımın somut ekran görüntüleriyle gösterilmesi, iddiayı soyut olmaktan çıkarır.
Kurul yolu dışında değerlendirilebilecek başlıklar
- Verinin bir internet ortamında yayılması hâlinde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ve erişim talepleri
- Uğranılan zarar bakımından genel hükümlere dayalı tazminat talebi
- Verinin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi söz konusuysa ceza hukuku boyutu
- Kurul kararına karşı idari yargı yolunun ayrı bir süreye tabi olduğu
Burada anlatılanlar yol gösterici bir çerçeveden ibarettir. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru dilekçenizi göndermeden önce içeriğini bir hukukçuyla birlikte netleştirmeniz önerilir.