Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, en çok başvurulan ancak en kolay sakatlanan hukuka uygunluk sebebidir. 6698 sayılı KVKK kapsamındaki şikâyetlerde tartışma genellikle rızanın hiç alınmamış olmasından değil, alındığı iddia edilen rızanın özgür iradeye dayandığının gösterilememesinden çıkar. Bu rehber, Kurula şikâyet öncesinde ilgili kişinin elini güçlendiren delil hazırlığına odaklanıyor.
Geçerli Rızanın Üç Ölçütü
Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Uygulamada en sık görülen sakatlık, hizmetin alınabilmesinin rızaya bağlanmasıdır; bu durumda irade özgür sayılmaz. İkinci sakatlık, tek bir kutucukla hem aydınlatma metninin okunduğunun hem de ticari iletişime rıza verildiğinin onaylatılmasıdır.
Şikâyet Öncesi Toplanacak Kayıtlar
- Kayıt formunun, uygulama ekranının veya sözleşmenin rıza alındığı andaki hâlinin görüntüsü.
- Aydınlatma metninin tam sürümü ve varsa güncellenme tarihleri.
- Verinin fiilen hangi amaçla kullanıldığını gösteren örnekler: gelen reklam mesajları, arama kayıtları, üçüncü kişilerden gelen iletiler.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini ve içeriğini gösteren belge.
- Başvuruya verilen cevap veya cevapsız kalındığını gösteren kayıt.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağının Atlanmaması
- Talep, hangi verinin hangi işlemeye konu edildiği açıkça yazılarak veri sorumlusuna iletilir.
- Bildirim, ulaştığı ispatlanabilecek bir kanaldan yapılır.
- Cevap süresi takvime işlenir; süre dolduğunda durum tutanak benzeri bir notla kayda alınır.
- Cevap yetersizse, hangi sorunun cevapsız kaldığı madde madde işaretlenir.
- Şikâyet dilekçesi, bu yazışma zincirine atıfla kurulur.
Delil Eksikliğinin En Görünür Sonucu
İlgili kişi, verisinin işlendiğini gösteren somut bir örnek sunamadığında dosya çoğu zaman soyut iddia düzeyinde kalır. Bu nedenle tek bir reklam mesajı bile olsa; gönderen numara, tarih, saat ve içerik birlikte saklanmalıdır. Aynı şekilde çağrı merkezi görüşmelerinde görüşme tarihi ve temsilci bilgisi not edilmelidir.
İnternet Ortamındaki İçeriklerle Kesişme
Kişisel verinin bir internet sitesinde yayımlanmış olması hâlinde, veri koruma mevzuatı yanında 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ve erişim yolları da gündeme gelebilir. İki yolun ayrı ayrı işlediği ve farklı taleplere hizmet ettiği göz önünde tutulmalı; hangisinin öncelikli yürütüleceği, verinin yayılma hızına göre belirlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve her veri işleme faaliyeti kendi bağlamında değerlendirilir. Şikâyet yoluna gitmeden önce elinizdeki kayıtları bir hukukçuyla gözden geçirmeniz, dosyanın eksik kalmasını önler.