Geçmişte yayımlanmış bir içeriğin bugün kişinin itibarını orantısız biçimde etkilemesi hâlinde gündeme gelen unutulma hakkı, tek bir başvuruyla sonuç veren bir mekanizma değildir. Talebin muhatabı, dayanağı ve sonucu; içeriğin nerede durduğuna göre değişir. Bu rehber, KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde silme ve yok etme taleplerinin nasıl kurulacağını anlatıyor.
Muhatap Kim: Yayıncı, Arama Motoru, Barındırıcı
İçeriğin kaynağındaki yayıncıya yöneltilen talep, verinin bütünüyle silinmesini hedefler. Arama motoruna yöneltilen talep ise içeriği ortadan kaldırmaz; yalnızca ad ve soyad sorgusunda sonuçlar arasında çıkmasını engeller. Barındırma hizmeti sağlayıcısına yapılan bildirim ise teknik erişimle ilgilidir. Çoğu olayda üçü birlikte işletilir; birinin reddi diğerini kendiliğinden etkisiz kılmaz. Hangi muhataba hangi talebin yöneltildiği başvuru metninde açıkça ayrılmalıdır.
Veri Sorumlusuna Başvuru: Biçim ve Takvim
KVKK, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını öngörür. Başvurunun yazılı olması, kimliği doğrulayacak bilgileri ve talebin konusunu açıkça içermesi gerekir. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Cevap verilmez ya da cevap yetersiz bulunursa, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunulur. Bu iki sürenin birlikte işlediğinin gözden kaçırılması, esasa girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar.
Değerlendirmede Tartılan Ölçütler
- Verinin güncelliğini yitirip yitirmediği ve aradan geçen süre
- İlgili kişinin kamusal bir rol üstlenip üstlenmediği
- İçeriğin doğruluğu ve ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğü boyutu
- Verinin çocukluk dönemine ait olup olmadığı
- Yayının kamuoyunun bilgi edinme menfaatiyle bağı
Silme, Yok Etme ve Anonim Hale Getirme Farkı
Üç kavram sıklıkla birbirinin yerine kullanılır ancak sonuçları farklıdır. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için erişilemez ve kullanılamaz hâle getirilmesidir. Yok etme, verinin hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasıdır. Anonim hale getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma sokulmasıdır. Başvuruda hangisinin istendiği belirtilmezse veri sorumlusu en dar yorumu tercih edebilir; arşiv kaydı yerinde kalır ve talep fiilen karşılıksız kalır.
Talep Reddedilirse Sıradaki Adımlar
Kurul şikâyeti tek yol değildir. İçerik kişilik hakkını doğrudan zedeliyorsa 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bunun yanında maddi ve manevi tazminat talebi ayrı bir dosyada değerlendirilir. Bu üç yolun birbirini beklemesi gerekmez; ancak aynı olayda çelişkili beyan verilmemesi için başvuru metinlerinin tutarlı hazırlanması gerekir.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayının tarihi ve ilgili kişinin konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde somut dosyanın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması uygun olur.